AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ İLK ELEKTRON ENSİKLOPEDİYASI
07 Dek

Dahi rəssamların görmə defektləri

Bu məqaləni qiymətləndir
(0 səs)

Rəngsazlıq şedevrlərinin yaranma sirlərinin açılmasında tək sənətşünaslar deyil, oftolmoloqlar da az zəhmət çəkmirlər.

Belə fikirlər vardır ki,  bəzi rəngsazlıq üslublarında çəkilmiş rəsm əsərlərində tablolara həkk olunmuş rəng çalarları sadəcə olaraq görmə patologiyası nəticəsində yaranmışdır. Alimlər dahi rəssamların əsərlərini diaqnozdan keçirmiş və Rembrandt, Van Qoq, Mone, Deqa, El-Qreko və digər məşhur rəssamların görmə qabiliyyətlərində ciddi problemləri olduğu qərarına gəlmişlər.

İnsanların üçölçülü sahəni necə qəbul etməsi, onun görmə qabiliyyətinin binokulyarlığı (stereokopikliyi) ilə şərtləndirilir. Belə ki, üçölçülü sahəni müstəvidə təsvir etmək üçün rəssamlar monokulyar görmədən istifadə edirlər, yəni, gözlərinin birini bağlayırlar.

Harvard Tibb Kollecinin neyrobioloqları M.Livinqston və B.Konvey  Rembrandtın 36 avtoportretini çox dəqiqliklə müqayisə etmişlər və belə nəticəyə gəlib ki, rəssamın gözünün birində cüzi, çox az hiss ediləcək dərəcədə çəplik varmış. Rəssamın bütün portretlərində gözünün biri tamaşaçıya, digəri isə bir az çəp baxır. Gözün hər hansı birinin fokusu saxlamaması stereokopik görmənin zəif inkişafından xəbər verir. Mümkündür ki, Rembrandtın dahi rəssamlığına məhz elə bu səbəb olmuşdur.

Məlum olduğu kimi fransız impressionisti Klod Mone kataraktadan (göz xəstəliyi) əziyyət çəkirmiş. Oftalmoloqlar belə hesab edirlər ki, rəssamın bu görmə defekti onun rəng palitrasındakı “yumşaqlığa” səbəb olmuşdur. Tibb elmləri namizədi A.Sergiyenko isə belə hesab edir ki, Monenin çəkdiyi şəkillərdən onun xəstəliyinin getdikcə artdığını görmək olar. Alimin dediyinə görə, “katarakta zamanı “büllurlar” getdikcə tutqunlaşır, xəstə tərləmiş şüşədən baxır. İnsan getdikcə “soyuq” tonları görmə qabiliyyətini itirir. Bu səbəbdən də Monenin rəsm əsərlərində sarı və qəhvəyi rənglər mavi və göy rəngləri getdikcə sıxışdırmışdır. Katarakta xəstələri aləmi məhz elə bu rəngdə, sarı-qəhvəyi rəngdə görürlər.

Sarı rəngin çoxluğu Van Qoqun rəsm əsərləri üçün daha xarakterikdir. Alimlər əmin edirlər ki, rəssamın görmə qabiliyyətindəki bu əlamət epilepsiyaya qarşı içdiyi dərmanlardan sonra əmələ gəlmişdir. Cünki bu dərmanların həddən artıq dozada qəbulu insanların görməsində sarı çalarları daha da artırır.

Oftalmoloq M.Marmor belə qənaətə gəlmişdir ki, məşhur rəssam Edqar Deqa sürətlə inkişaf edən görmə qabiliyyətinin zəifləməsindən əziyyət çəkirmiş. Bu səbəbdən də o ömrünün son 30 ilini yataqda (xüsusi rəsm karandaşları) işləmiş və onun rəsm əsərlərindəki fiqurlar get-gedə böyümüşdür. Bu da rəssamın sürətlə inkişaf edən göz zəifliyindən əziyyət çəkdiyindən xəbər verir.

Mütəxəssislərin fikrincə məşhur rəsm ustası El-Qreko astiqmatizmdən (göz xəstəliyi-görüntünün yayılması, əyri güzgü kimi) əziyyət çəkirmiş. El-Qreko özünün rəsm əsərlərinin əksəriyyətində dairəvi olan bir çox şeyləri uzunsov çəkərmiş. Bu görmə defektidir. Mütəxəssislərin fikrincə, rəssam  astiqmatizmdən əziyyət çəkirmiş.

Marqaret Tetçer ekspressionist Frensis Bekonu ”dəhşətli şəkillər çəkən adam” adlandırmışdır. Həqiqətən rəssamın çəkdiyi şəkillərin əksəriyyətində dartılıb tanınmaz hala salınmış sifətlərə və uzadılaraq eybəcər formaya salınmış bədənlərə çox tez-tez rast gəlinir. Bu da tamaşaçıda istər-istəməz ikrah hissi doğurur. Mütəxəssislərin fikrincə, rəssam dismorfopsiyadan (hər bir əşyanın yayılmış, əzilmiş formada gözə görünməsi) əziyyət çəkirmiş.

Azens.az / Jalə Orucova

Oxu 808 dəfə

Şərh verin.

Comments.

  • harden shoes

    I would like to show my appreciation to this writer just for rescuing me from this problem. Just after scouting through the search engines and seeing ways that were not productive, I believed my entire life was over. Being alive without the strategies to the problems you have sorted out by way of this short post is a crucial case, as well as ones that could have in a wrong way affected my career if I hadn't noticed the website. Your primary expertise and kindness in taking care of all areas was very useful. I'm not sure what I would've done if I had not come upon such a point like this. It's possible to now look ahead to my future. Thanks a lot very much for your skilled and results-oriented guide. I will not hesitate to endorse your blog post to anyone who requires assistance about this situation.

    harden shoes Şənbə, 20 May 2017 14:35
  • adidas neo

    I intended to compose you one bit of remark to say thanks over again for those stunning secrets you have featured in this article. This is unbelievably generous with you to grant without restraint all that numerous people might have sold for an e-book to help with making some bucks for their own end, particularly given that you might have tried it in case you desired. These suggestions as well served to become a fantastic way to be sure that other people have the same desire similar to my personal own to realize more and more pertaining to this problem. Certainly there are several more enjoyable instances up front for many who scan through your website.

    adidas neo Bazar, 21 May 2017 16:28
  • Adidas NMD XR1 Zebra Crossing Black Black

    There are some attention-grabbing points in time on this article but I don抰 know if I see all of them middle to heart. There is some validity however I will take maintain opinion until I look into it further. Good article , thanks and we wish more! Added to FeedBurner as well

    Adidas NMD XR1 Zebra Crossing Black Black Bazar, 21 May 2017 18:05