AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ İLK ELEKTRON ENSİKLOPEDİYASI

Ölkələrdə hərbi xidmət müddəti

 Məcburi hərbi xidmət hər zaman hər bir kişinin müqəddəs borcu hesab edilmişdir.

Qədim Roma döyüşçüləri 25 il qulluq edirdilər, Çar Rusiyasında da həmçinin. Bəzi məlumatlara əsasən, Çingiz xanın əsgərləri isə 53 il hərbi qulluqda olmalı idilər.

 

 

 Avropada hərbi çağırış

 Peşəkar orduya keçid ənənəsi praktiki olaraq bütün kontinentlərdə müşahidə olunmaqdadır. Son 10 ildə bir çox ölkələrdə, əsasən də Avropa ölkələrində gənclərin hərbi qulluğa çağırışından imtina olunmuş, ordunun yalnız kontrakt prinsipi əsasında komplektləşdirilməsinə keçilmişdir.

 Məsələn: 2005-ci ildən İtaliyada məcburi hərbi xidmətdən imtina edilmişdir. 2006-ci ildə isə Slovakiya, Makedoniya, Rumıniya, 2007-ci ildə Latviya və Bolqariya, 2008-ci ildə Xorvatiya, 2010-cu ildə Polşa, Albaniya, İsveç, 2011-ci ildə Serbiya və Almaniyada məcburi hərbi xidmətdən imtina edilmişdir. Son illər Gürcüstan da artıq məcburi hərbi mükəlləfiyyətdən imtina etməyə qərar vermişdir.

 Yunanıstanda məcburi hərbi xidmətə yaşı 19-dan 45-dək olan kişiləri çağırırlar. 17 yaşlı gənclər və qadınlar ancaq könüllülük əsasında hərbi xidmətdə ola bilərlər. Hərbi qulluğun müddəti isə 1 il olmuş, sonra azaldılaraq 9 aya salınmışdır. İndi isə hərbi xidmətin müddətinin 6 aya qədər azaldılması nəzərdə tutulmuşdur.

 Litvada çox maraqlı bir situasiya müşahidə olunmaqdadır. 2008-ci ildə Baltikyanı ölkələr hərbi çağırışdan bütünlükdə imtina etmişlər. Bunu “hərbidə  yalnız peşəkar hərbiçilər xidmət etməlidirlər” fikrinə əsaslandırırlar. İndi isə Vilnüs təzədən məcburi hərbi mükəlləfiyyətin qaytarılmasını və ordunun müqavilə əsasında qarışıq - çağırışçı və peşəkar hərbiçilərdən yığılmasını nəzərdə tutur. Hərbi qulluğun müddəti isə 9 ay müəyyənləşdirilmişdir.

 ABŞ-da ordu peşəkarlardan ibarətdir amma 18 yaşından 25 yaşınadək  kişi cinsindən olan ölkə sakinlərinin hamısının (vətəndaş olsa da, olmasa da) hərbi qeydiyyatda (Selektive Servise Sistem) olması məcburidir. Bu onun üçün edilir ki, ola bilsin Konqress nə vaxtsa məcburi hərbi çağırışı bərpa etməyi lazım bilsin.

 Ümumilikdə, ölkələrin əksəriyyəti məcburi hərbi mükəlləfiyyətdən imtina etmiş və hərbini yalnız könüllülük əsasında qurmuşlar. Həmin ölkələrdə hərbi qulluğun müddəti gələcək hərbiçilərin bağladığı müqavilələrin müddətindən asılı olur. Bu ölkələr bunlardır: ABŞ, Avstraliya, Banqladeş, Baham adaları, Bəhreyn, Beliz, Botsvana, Bruney, Barbados, Belçika, B.Britaniya, Qabon, Qambiya, Qana, Konqo Demokratik Respublikası, Cibuti, Dominikan Respublikası, Hindistan, İordaniya, İrlandiya, Kamerun, Kanada, Qətər,Keniya, Lüksemburq, Malayziya, Mozambik, Nepal, Nigeriya, Niderland, Nikaraqua, Yeni Zelandiya, Pakistan, Papua- yeni Qvineya, Ruanda, Səudiyyə Ərəbistanı, Surinam, Fransa, Şri-Lanka və s.

 

 Bəs qonşu ölkələrdə necədir?

 Mərkəzi Asiya ölkələrinin əksəriyyətində müddətli hərbi xidmət mövcuddur. Özbəkistanda hərbi xidmətin 4 növü vardır: çağırışçılardan ibarət 12 aylıq - müddətli hərbi xidmət, ehtiyatda olan çağırışçıların mobilizasiyası – 1 ay müddətinə;  müqavilə əsasında hərbi qulluq və Özbəkistan HX ehtiyatlarında qulluq.

 Qırğızıstanda 2006-ci ildən müddətli hərbi xidmətin müddəti 18 aydan 12 aya endirilmişdir. Vətəndaşlara alternativ qulluq etmək imkanı da verilir.

 Türkmənistanda və Tacikistanda hərbi xidmətin müddəti 2 ildir.

 Qazaxıstanda və Monqolustanda kişilər 18 yaşından 25 yaşınadək 1 il müddətinə hərbi xidmətə çağırılırlar. Tələbələrə, gənclərə və çox uşaqlı atalara möhlət hüququ da verilir.

 

Qeyri-adi hərbi çağırış

 İsveçrədə hərbi qulluq etaplara bölünür. Birinci etap – fundamental hazırlıqdan başlayır ki, bu da-49 günlük rekrutlar  məktəbidir. Sonra ildə  21 gün müddətinə hərbi toplantı olur və bu cür toplantı o vaxtacan davam edir ki, hərbi qulluqçunun 260 günü tamam olsun. Çağırışçının 260 günü tamam oldu, o, artıq hərbi qulluğunu başa vurmuş sayılır. Çağırışçılar hərbi qulluğu başa çatanacan hərbi formasını və silahını evdə saxlayırlar. Hərbi qulluğunu başa vuran formasını və silahını mütləq təhvil verməlidir.

 İsrail ordusu dünyanın digər ordularından fərqlənir. Bu ölkə məcburi hərbi xidmət bazası əsasında ordu peşəkarlarından təşkil olunmuşdur. Oğlanlar 3 il müddətinə, qızlar isə 2 il müddətinə hərbi xidmətdə olmalıdırlar.   

 Azərbaycanda müddətli hərbi çağırışın müddəti 18 (1,5 il) ay, ali təhsillilər üçün 12 aydır (1 il müddətinə). Alternativ qulluq isə 3 il (36 ay) müddətinə planlaşdırılmışdır.

AzEns.AZ