AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ İLK ELEKTRON ENSİKLOPEDİYASI
03 Mart

Nobel qardaşlarının Bakı əfsanəsi

Bu məqaləni qiymətləndir
(1 Səs)

25 may 1879-cu ildə Bakı şəhərində (Rusiya imperiyası) “Nobel qardaşlarının neft istehsalı cəmiyyəti” adlı nəhəng neft sənaye şirkəti yaradıldı və 3 milyon rubl (o zamankı dəyərlə) sərmayə yatırıldı.

Bu nəhəng şirkətin təsisçiləri Nobel qardaşlarının üçü: Lüdviq, Robert, Alfred Emmanuel oğulları və onların yaxın dostu olan qvardiya polkovniki (sonralar qeneral, baron) Pyotr Aleksandroviç Bilderlinq (1844-1901) olmuşdu.

Robert Nobel (1829-1896) əsasən, odlu silah istehsalı ilə məşğul olurdu. O, 1874-cü ildə ilk dəfə Bakıda olarkən neft işləri ilə maraqlanmış və sonra qardaşı Lüdviqi bu işə cəlb etmişdir. Lüdviq Nobel (1831-1888) dəzgah mühəndisi idi və Vıborq ətrafında aldığı kiçik mexanika zavodunu “Lüdviq Nobel” adlı nəhəng maşınqayırma zavoduna (indiki “Rus dizelı” zavodu, Sankt-Peterburq) çevirmişdir. Lüdviq qardaşları Robert və Alfredlə birlikdə 1879-cu ildə Bakıda “Branobel”  adlı neft sənayesi müəssisəsi yaratdılar.

Alfred Berxhard Nobel (1833-1896) Nobel mükafatını təsis etməklə ailəsini bütün dünyaya tanıtmışdır. O, 1867-ci ildə dinamiti kəşf etmiş, tüstüsüz barıtın tərkibini tapmışdır. Alfred partlayıcı maddələr istehsal edən neçə-neçə müəssisələrin yaradıcısı və sahibi idi.

1875-ci ildə Robert Nobel böyük bir kapitalla yenidən Bakıya gəlmiş, Tiflis cəmiyyətinə məxsus olan kiçik bir kerosin zavodunu və 25.000 rubla Sabunçuda neft sahəsini almışdır.

1876-cı ildə Nobel qardaşları Balaxanıdan “Qara şəhər”ədək uzanan, buxar nasosu ilə işləyən ilk neft kəmərini qururlar. Bu kəmərin uzunluğu 9 km, diametri isə 3 dyum idi. İstehsal gücü isə sutkada 80 min pud (1300 ton) olmuşdur. Bundan sonra digər sənayeçilər tərəfindən də Sabunçu və Ramana ərazisində bu cür boru kəmərlər quraşdırılmışdır. Bakıda istehsal olunan kerosini başqa şəhərlərə göndərmək üçün 20 pudluq taxta çəlləklərə doldurulurdu.

Nobel qardaşlarının ortaq zavodları Bakının şərq hissəsində, “Qara şəhər” deyilən ərazidə yerləşirdi. Nobel qardaşlarının “Branobel” şirkəti Bakıda əldə etdiyi mazutun 1892-ci ildə 22,4%-ni, 1897-ci ildə 28,6%-ni, 1902-ci ildə 34,3%-ni xaricə ixrac etmişdir.

1908- ci ildə Nobel qardaşlarının Bakı ətrafı rayonlarda 42 neft sənayesi ticarəti obyektləri fəaliyyət göstərirdi. 1909-cu ildə Bakıda istehsal olunan kerasinin 20%-inə, satışdan əldə olunan gəlirin 50%-inə, mazut satışından əldə edilən gəlirin 35%-inə Nobel qardaşları sahib idi. Nobel qardaşlarının “neft imperiyası”nda 30 mindən çox adam çalışırdı. “Nobel qardaşlarının neft istehsalı cəmiyyəti” 1918-ci ilədək Rusiya imperiyası ərazisində ən nəhəng neft sənayesi şirkəti olmuşdur.

AZENS.AZ

Oxu 11487 dəfə

Şərh verin.

Comments.