AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ İLK ELEKTRON ENSİKLOPEDİYASI
13 Dek

26 Bakı komissarlarını kim öldürüb?

Bu məqaləni qiymətləndir
(0 səs)

20 sentyabr 1918-ci ildə Krasnovodsk yaxınlığında 26 nəfər zaqafqaziyalı inqilabçı edam edilmişdir.

 26 Bakı Komissarı - ingilis vasitəçiləri tərəfindən edam edilmiş Sovet dövrünün ən məşhur qəhrəman inqilabçı simvollarından olmuşdur. 26 Bakı komissarları Vətandaş Müharibəsi və İnqilab tarixində, Qədim Yunanıstanda 300 spartalı və Böyük Vətən Müharibəsində 28 qəhrəman panfilovçularla bir bir sırada tutulurdu.

 Sovet hakimiyyəti dövründə bu qəhrəmanların şəninə çoxlu şeirlər qoşulmuş, rəsmlər çəkilmişdir. Hətta məşhur rus şairi S.Yeseninin də 26 Bakı komissarları haqqında şeiri vardı.

 Sovet tarixçiləri Bakı komissarlarının tarixini belə şərh edirdilər: 1917-ci ilin oktyabrında bolşeviklər hakimiyyətə gəldikdən sonra Petroqradda və Bakıda fəhlə, kəndli və əsgər deputatlardan ibarət Sovet (Baksovet) yaradıldı.“Daşnaqsütun” partiyasından olan erməni milliyyətçilərinin köməyinə arxalanaraq, Bakı Soveti 1918-ci ilin aprelində Bakıda hakimiyyətə gəldi. Yeni hakimiyyət  bolşeviklərdən və solçulardan ibarət Sovnarkom adlı  icra orqanı formalaşdırdı. 

 Bolşevik hökumətinin üzvləri Bakını tərk edib, Rusiya bolşeviklərinin nəzarətində olan Həştərxana getmək qərına gəlirlər. Amma yeni hökumət

Bakını tərk edən gəminin arxasınca düşərək onları geri qaytara bilir və Bakını tərk etmək istəyən Bakı Sovnarkomunun üzvü olan 30 nəfər həbs edilir. Onlar “xalqa məxsus pulların xərclənməsi haqqında hesabat verməməkdə, hərbi əmlakın icazəsiz çixarılmasında və xəyanətdə” təqsirli bilinirdilər. Digər bir tərəfdən ermənilərlə azərbaycanlılar arasında yaranmış qarşıdurma, xaçpərəst – müsəlman qarşıdurmasına çevrilərək daha böyük qəddarlıqların törədilməsinə yol açırdı.

 Hakimiyyəti saxlamaq üçün əhali tərəfindən lazımi qədər dəstəyi və hərbi sursatı olmayan bolşeviklər 1918-ci ilin yazında Bakıda hökümətlərini qurmağa nail olurlar. Qurduqları hökümətin məğlubiyyətini tam aydınlığı ilə görən bolşeviklər Sovet Rusiyasından göndərilmiş hərbi sursatları da götürüb Bakını tərk etmək qərarına gəlirlər.

 Ümumilikdə, həbs edilən 36 nəfərin içərisində bolşevik hökumətinin rəhbərləri ilə yanaşı, aşağı çinli məmurlar da var idi. Bolşevik rəhbərlərinin heç də hamısı həbs edilməmişdi. Həbs olunmayanların arasına, Bakıda gizli tapşırıqları yerinə yetirmək üçün hökümətdə saxlanılan (sonralar Sovet dövlətinin görkəmli xadimlərindən olan) Anastas Mikoyan da vardı.

 O zamanlar Krasnovodsk əksəriyyəti solçu sosialist-inqilabçılarından ibarət olan antibolşevik hökumətin nəzarəti altında idi. Məhz bu hökumətin rəhbəri olan Fyodor Funtikov Bakı bolşeviklərinin güllələnməsi haqqında qərar qəbul etmişdir. Sovet tarixşünaslığına əsasən, F.Funtikov Orta Asiyada antibolşevik qüvvələrinin öz nəzarəti altında Britaniya əsgərlərinin əlində sadəcə bir marionetka idi.

 Siyahıda 25 nəfər bolşevikin soyadı olub. Bunu, o zamanlar  Qriqori Korqanovdan müsadirə edilmiş siyahı da təsdiqləyirdi. Həmin 25 nəfərin arasında vaxtı ilə Bakı Sovnarkomunda hərbi-dəniz məsəlləri üzrə narkom postunu tutan Q.Korqanovun adı da var idi.

 Solçu Sosialist-inqilabçılarının fikrincə, Krasnovodskda həbs olunanların siyahısı Bakı Sovnarkomunun əsas fiqurlarının siyahısıdır. Əslində isə bu siyahını Bakıda türmədə olarkən (o, türmədə məsləkdaşları arasına ərzaq bölgüsünə baxırdı) Q.Korqanovun özü tərtib etmişdi. Bu səbəbdən də, son siyahıda, hələ Azərbaycanda ikən, hansısa bir formada həbsdən yaxa qurtaran Anastas Mikoyanın adı olmamışdır.

 Məsləkdaş və dostlarının güllələnməsindən sonra, 1919-cu ilin fevralında Mikoyan guya azadlığa buraxılır və Moskvaya gələrək siyası karyerasını uğurla davam etdirir. 1918-ci ildə baş verən hadisələrin (xüsusən də, 26 Baki komissarlarının güllələnməsi) ona heç bir aidiyyatı olmadığı deyilsə də, Anastas Mikoyanın qeyri-rəsmi siyasi təxəllüsü vardı: “27-ci Bakı komissarı”.

AzEns.AZ 

Oxu 1388 dəfə

Şərh verin.

Comments.

  • JosephDix

    viagra pills available in india
    viagra without a doctor's prescription
    viagra online kaufen test
    viagra without prescription
    five stars sildenafil 120 mg
    generic viagra
    buy viagra canada toronto
    buy generic viagra
    nebenwirkungen pille viagra

    JosephDix Çərşənbə, 31 Yanvar 2018 14:50
  • Cindynag

    appetite suppressants that work
    appetite suppressants
    prescription weight loss pills
    forskolin for weight loss

    Cindynag Çərşənbə, 31 Yanvar 2018 19:29
  • Sergiomed

    real viagra for sale
    viagra without a doctor prescription
    is generic viagra as good as real thing
    viagra without a doctor prescription
    buy viagra laser card
    generic viagra
    viagra half pill
    viagra generic
    how can i get a viagra prescription

    Sergiomed Çərşənbə, 31 Yanvar 2018 19:55
  • TysonTobre

    buy viagra ebay
    viagra without a prescription
    generic viagra suppliers uk
    viagra without prescription
    do i need a prescription to buy viagra in the uk
    generic viagra 100mg
    teva sildenafil price
    generic viagra 100mg
    buying viagra on line

    TysonTobre Cümə axşamı, 01 Fevral 2018 02:44
  • Albertdom

    buy viagra auckland nz
    viagra without a doctor prescription
    can i get viagra for my husband
    viagra without a doctor prescription
    vendita pillole viagra
    generic viagra 100mg
    viagra generico farmacia andorra
    viagra generic
    why does insurance cover viagra but not birth control pills

    Albertdom Cümə axşamı, 01 Fevral 2018 09:32
  • Ashleelog

    biggest no deposit welcome bonus
    top rated free online casino games
    casino online free
    casino games

    Ashleelog Cümə axşamı, 01 Fevral 2018 15:18
  • StevePlori

    buy viagra less
    viagra without doctor
    authentic viagra pills
    viagra without a doctor prescription
    buy viagra over counter melbourne
    buy generic viagra
    canadian pharmacy viagra online
    generic viagra online
    sildenafil online bestellen

    StevePlori Cümə axşamı, 01 Fevral 2018 15:23
  • LauraVew

    lose weight fast
    weight loss pill
    best diet pill available
    weight loss supplements for women

    LauraVew Cümə axşamı, 01 Fevral 2018 20:08
  • TysonTobre

    order generic cialis from canada
    cialis online
    where is the best place to buy generic cialis
    cialis generico online
    cheap cialis/ viagra levitra
    tadalafil generic
    buy cialis from usa
    generic cialis
    cialis description of pills

    TysonTobre Cümə, 02 Fevral 2018 00:20
  • Marvinmaymn

    how to buy cialis no prescription
    buy cialis online
    cialis buy nz
    cialis generico online
    buy cialis pakistan
    cialis generic
    cialis daily for sale
    generic cialis
    can you buy cialis uk

    Marvinmaymn Cümə, 02 Fevral 2018 06:14