AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ İLK ELEKTRON ENSİKLOPEDİYASI
13 Dek

26 Bakı komissarlarını kim öldürüb?

Bu məqaləni qiymətləndir
(0 səs)

20 sentyabr 1918-ci ildə Krasnovodsk yaxınlığında 26 nəfər zaqafqaziyalı inqilabçı edam edilmişdir.

 26 Bakı Komissarı - ingilis vasitəçiləri tərəfindən edam edilmiş Sovet dövrünün ən məşhur qəhrəman inqilabçı simvollarından olmuşdur. 26 Bakı komissarları Vətandaş Müharibəsi və İnqilab tarixində, Qədim Yunanıstanda 300 spartalı və Böyük Vətən Müharibəsində 28 qəhrəman panfilovçularla bir bir sırada tutulurdu.

 Sovet hakimiyyəti dövründə bu qəhrəmanların şəninə çoxlu şeirlər qoşulmuş, rəsmlər çəkilmişdir. Hətta məşhur rus şairi S.Yeseninin də 26 Bakı komissarları haqqında şeiri vardı.

 Sovet tarixçiləri Bakı komissarlarının tarixini belə şərh edirdilər: 1917-ci ilin oktyabrında bolşeviklər hakimiyyətə gəldikdən sonra Petroqradda və Bakıda fəhlə, kəndli və əsgər deputatlardan ibarət Sovet (Baksovet) yaradıldı.“Daşnaqsütun” partiyasından olan erməni milliyyətçilərinin köməyinə arxalanaraq, Bakı Soveti 1918-ci ilin aprelində Bakıda hakimiyyətə gəldi. Yeni hakimiyyət  bolşeviklərdən və solçulardan ibarət Sovnarkom adlı  icra orqanı formalaşdırdı. 

 Bolşevik hökumətinin üzvləri Bakını tərk edib, Rusiya bolşeviklərinin nəzarətində olan Həştərxana getmək qərına gəlirlər. Amma yeni hökumət

Bakını tərk edən gəminin arxasınca düşərək onları geri qaytara bilir və Bakını tərk etmək istəyən Bakı Sovnarkomunun üzvü olan 30 nəfər həbs edilir. Onlar “xalqa məxsus pulların xərclənməsi haqqında hesabat verməməkdə, hərbi əmlakın icazəsiz çixarılmasında və xəyanətdə” təqsirli bilinirdilər. Digər bir tərəfdən ermənilərlə azərbaycanlılar arasında yaranmış qarşıdurma, xaçpərəst – müsəlman qarşıdurmasına çevrilərək daha böyük qəddarlıqların törədilməsinə yol açırdı.

 Hakimiyyəti saxlamaq üçün əhali tərəfindən lazımi qədər dəstəyi və hərbi sursatı olmayan bolşeviklər 1918-ci ilin yazında Bakıda hökümətlərini qurmağa nail olurlar. Qurduqları hökümətin məğlubiyyətini tam aydınlığı ilə görən bolşeviklər Sovet Rusiyasından göndərilmiş hərbi sursatları da götürüb Bakını tərk etmək qərarına gəlirlər.

 Ümumilikdə, həbs edilən 36 nəfərin içərisində bolşevik hökumətinin rəhbərləri ilə yanaşı, aşağı çinli məmurlar da var idi. Bolşevik rəhbərlərinin heç də hamısı həbs edilməmişdi. Həbs olunmayanların arasına, Bakıda gizli tapşırıqları yerinə yetirmək üçün hökümətdə saxlanılan (sonralar Sovet dövlətinin görkəmli xadimlərindən olan) Anastas Mikoyan da vardı.

 O zamanlar Krasnovodsk əksəriyyəti solçu sosialist-inqilabçılarından ibarət olan antibolşevik hökumətin nəzarəti altında idi. Məhz bu hökumətin rəhbəri olan Fyodor Funtikov Bakı bolşeviklərinin güllələnməsi haqqında qərar qəbul etmişdir. Sovet tarixşünaslığına əsasən, F.Funtikov Orta Asiyada antibolşevik qüvvələrinin öz nəzarəti altında Britaniya əsgərlərinin əlində sadəcə bir marionetka idi.

 Siyahıda 25 nəfər bolşevikin soyadı olub. Bunu, o zamanlar  Qriqori Korqanovdan müsadirə edilmiş siyahı da təsdiqləyirdi. Həmin 25 nəfərin arasında vaxtı ilə Bakı Sovnarkomunda hərbi-dəniz məsəlləri üzrə narkom postunu tutan Q.Korqanovun adı da var idi.

 Solçu Sosialist-inqilabçılarının fikrincə, Krasnovodskda həbs olunanların siyahısı Bakı Sovnarkomunun əsas fiqurlarının siyahısıdır. Əslində isə bu siyahını Bakıda türmədə olarkən (o, türmədə məsləkdaşları arasına ərzaq bölgüsünə baxırdı) Q.Korqanovun özü tərtib etmişdi. Bu səbəbdən də, son siyahıda, hələ Azərbaycanda ikən, hansısa bir formada həbsdən yaxa qurtaran Anastas Mikoyanın adı olmamışdır.

 Məsləkdaş və dostlarının güllələnməsindən sonra, 1919-cu ilin fevralında Mikoyan guya azadlığa buraxılır və Moskvaya gələrək siyası karyerasını uğurla davam etdirir. 1918-ci ildə baş verən hadisələrin (xüsusən də, 26 Baki komissarlarının güllələnməsi) ona heç bir aidiyyatı olmadığı deyilsə də, Anastas Mikoyanın qeyri-rəsmi siyasi təxəllüsü vardı: “27-ci Bakı komissarı”.

AzEns.AZ 

 

Oxu 2721 dəfə

Şərh verin.

Comments.

  • RobertKar

    legal buy cialis online
    cheapest viagra
    cheapest cialis australia
    cheap viagra
    cheap brand cialis online
    cheapest cialis
    use of cialis pills
    cialis cheap
    wholesale cialis

    RobertKar Bazar, 15 Aprel 2018 21:20
  • RobertForgo

    small order cialis
    cheapest viagra
    cialis professional for sale
    cheapest viagra
    cialis online order
    cialis cheap
    cialis mail order in canada
    cheap cialis
    cheap cialis 40 mg

    RobertForgo Bazar ertəsi, 16 Aprel 2018 03:08
  • Andrewlok

    can buy cialis over counter
    cheapest viagra
    cheap non prescription cialis
    cheap viagra
    cialis sale uk
    cheapest cialis
    cheap cialis with prescription
    cheap cialis
    buy cialis without rx

    Andrewlok Bazar ertəsi, 16 Aprel 2018 11:08
  • Lesleysef

    cheapest generic viagra and cialis
    cheapest cialis
    buy cialis money order
    cialis cheap
    cheap cialis with prescription
    viagra coupons 75 off
    brand cialis for sale
    viagra coupons
    buy cialis from canada

    Lesleysef Bazar ertəsi, 16 Aprel 2018 21:30
  • RobertUnage

    order cialis professional online
    cheap cialis
    cialis canada order
    cheap cialis
    cialis pills in canada
    viagra coupons 75 off
    buy cialis online cheap
    viagra coupon
    buy cialis safely online

    RobertUnage Çərşənbə axşamı, 17 Aprel 2018 01:42
  • Stuartjep

    buy cialis no prescription overnight
    cheap viagra
    cialis tablets for sale uk
    cheap viagra
    cheapest cialis in canada
    cheapest cialis
    cialis for sale in london
    cheapest cialis
    pharmacy has cheapest cialis

    Stuartjep Çərşənbə axşamı, 17 Aprel 2018 02:49
  • Jaimesuelm

    cialis pills online
    cheapest viagra
    cheap cialis china
    cheapest viagra
    buy cialis without prescriptions
    cheapest cialis
    cialis pills canada
    cialis cheap
    buy cialis online cheap

    Jaimesuelm Çərşənbə axşamı, 17 Aprel 2018 08:40
  • ElmerZopsy

    where to buy generic cialis online canada
    cheap cialis
    order cialis online pharmacy
    cheap cialis
    very nice site cheap cialis
    viagra coupon
    cheapest place buy cialis
    viagra coupons 75 off
    buy cialis non prescription

    ElmerZopsy Çərşənbə axşamı, 17 Aprel 2018 16:29
  • DonaldDrymn

    buy cialis pills online
    cheapest viagra
    buy cialis prescription
    viagra cheap
    cheap cialis uk online
    cheap cialis
    blood pressure pills and cialis
    cheapest cialis
    buy cialis daily

    DonaldDrymn Çərşənbə axşamı, 17 Aprel 2018 17:10