AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ İLK ELEKTRON ENSİKLOPEDİYASI
04 Apr

İlk dəniz neft platforması – “Neft daşları”

Bu məqaləni qiymətləndir
(0 səs)

XX əsrin 40-cı illərinin sonunda Azərbaycanın Xəzər sahillərinin 100 km şərqində analoqu olmayan bir layihənin realizəsinə başlandı.

Birbaşa dəniz ortasında, estakadalar üzərində bir neçə illər ərzində neçə-neçə çox mərtəbəli binaları, poliklinikası, yeməkxanası, çörək zavodu, limonad sexi, kino-teatrı və ikitərəfli avtomobil yolu olan möhtəşəm bir şəhərcik salınmışdır. Bu  hələ indiyədək dünyanın heç bir yerində analoqu olmayan  neftçilər üçün salınmış “Neft daşları” şəhərciyi idi.

 Neftin (qara qızıl) primitiv, çox sadə bir üsulla əldə edilməsinə Azərbaycanda hələ orta əsrlərdən başlanılmışdır. Bu sənayenin mərkəzi Abşeron yarımadası hesab edilirdi ki, buranın da ən böyük şəhəri, paytaxtı Bakı olmuş və indi də olmaqdadır. XX əsrin əvvəllərindən başlayaraq isə Bakı Rusiya imperiyasının neft mərkəzinə çevrilmişdi. O dövrlər  bütün Rusiya imperiyasında hasil olunan neftin 90%-ni, bütün dünyada hasil olunan neftin isə yarıdan çoxu Bakıda hasil olunurdu. “Qara qızıl” Bakı sənayeçilərinə, o cümlədən də, Nobel ailəsinə və Rotşildlərə milyonlarla gəlirlər gətirirdi.

 İllər keçdikcə Abşeronda sadə və primitiv üsulla qazılan quyularındakı neft tükənirdi. Belə olan halda, həm sənayeçilər, həm də dövlət yeni-yeni neft quyuları axtarışına başlayırdılar. Neft artıq strateji bir xarakter daşıyırdı. Böyük Vətən Müharibəsi zamanı neftin əvəzsiz bir strateji məhsul olduğu tam aydınlığı ilə sübut olduqdan sonra, müharibə başa çatan kimi neftin tək quruda deyil, dənizdə də axtarılması qərara alındı və dənizdə də neftin axtarışına başlanıldı.

 “Neft daşları” salınan ərazidə dənizin dərinliyi 5-20 metr idi. Bu səbəbdən də “Azneft” rəhbərliyi bu ərazidə, açıq dənizdə qazma işlərinin başladılmasını qərara aldı. Dənizdə qayalıq adaların lazımınca olmadığından, işə başlamaq üçün yarı batmış “Çkanov” gəmisi ilk plazdarm rolunu oynadı və dəniz buruqçularının ilk məskunlaşdıqları yer də elə bu gəminin kayutaları oldu. İşə başlandıqdan bir il sonra 1 km dərinliyində olan ilk dəniz buruğu fantan vurdu. Elə həmin andan “Qara daşlar” – “Neft daşları” adlandırıldı.

 Tezliklə dəniz buruqçuları daha rahat mənzillərdə yerləşdirildilər. Belə ki, onlar üçün 16 ədəd ikimərtəbəli taxta evlər tikildi. Bunlarla bərabər orada 2 elektrik stansiyası, hamam, kitabxana, yeməkxana, tibb məntəqəsi tikilmiş və yaxşı infrastruktur yaradılmışdı.

 1940-cı illərin sonunda “Neft daşları”nda artıq 2000-ə yaxın quyu qazılmışdır ki, bu da o zamanlar sovet dəniz neftinin 60%-ni təşkil edirdi. Əvvəllər oradan neft quruya tankerlərlə daşınırdı. Sonralar, daha dəqiq desək, 1981-ci ildə 78 km-lik sualtı neft borusu inşa edilib, istifadəyə verildi.

 “Neft daşları”nda ən böyük təhlükə Xəzər qasırğaları idi. İlk illər orada hidrotexniki qurğuların hamısı ağacdan olar və buruqların hündürlüyü 6-6,5 olurdu. 1956-cı ildə baş vermiş güclü dəniz qasırğası neçə-neçə insan tələfatına səbəb olmuşdur.

 1990-cı illərin çətinliklərini yaşadıqdan sonra 2000-ci illərdə “Neft daşları” yenidən çiçəklənməyə başladı. Azərbaycan neftinin eksport qiyməti yüksələn zaman neftdən əldə olunan gəlirlə bu şəhərciyin mərkəzi hissəsi yenidən rekonstruksiya olunaraq abadlaşdırıldı, köhnə yataqxanalar modernləşdirildi və yeni binalar inşa olundu. 2000-ci ilin ortalarında “Neft daşları tamamilə rekonstruksiya olunmuş və hətta orada yeni parklar da salınmışdır. Hal-hazırda “Neft daşları” müasir bir görkəmə sahibdir.

 “Neft daşları”nın mövcud olduğu 70 ilə yaxın bir müddətdə burada 160 mln ton neft, 13 mlrd kub metr qaz hasil edilmişdir. Qeoloqların dediyinə görə, hələ 21 milyon tondan da çox hasil olunacaq resurs var.

AzEns.AZ 

 

 

 

 

 

Oxu 1547 dəfə

Şərh verin.

Comments.

  • AndrewMuh

    discount cialis no prescription
    cialis cheap
    cialis buy from canada
    cialis cheap
    cialis buy generic
    viagra coupons 75 off
    where is the best place to buy generic cialis
    viagra coupons
    buy cheap cialis australia

    AndrewMuh Bazar ertəsi, 16 Aprel 2018 09:14
  • Thomasomire

    buy cheap cialis australia
    cheap cialis
    cheap cialis eu
    cialis cheap
    where to buy cialis in dubai
    viagra coupons
    discount generic cialis india
    viagra coupons
    cialis tadalafil 10mg tablets

    Thomasomire Bazar ertəsi, 16 Aprel 2018 09:45
  • Thomasomire

    buy generic cialis pills
    cheapest cialis
    where to buy cialis no prescription
    cheap cialis
    safest place to buy cialis online
    viagra coupons
    cialis uk buy online
    viagra coupons
    where to buy cialis in canada

    Thomasomire Bazar ertəsi, 16 Aprel 2018 12:04
  • RobertUnage

    how do i buy cialis
    cheapest cialis
    where to buy generic cialis in canada
    cheapest cialis
    cialis buy europe
    viagra coupon
    can you buy cialis over counter mexico
    viagra coupons 75 off
    buy cialis no rx

    RobertUnage Bazar ertəsi, 16 Aprel 2018 23:44
  • Stuartjep

    cialis online cheap
    cheapest viagra
    cheap cialis with no prescription
    cheap viagra
    cialis pills what are for
    cheapest cialis
    cialis for sale uk
    cialis cheap
    buy cialis viagra online

    Stuartjep Bazar ertəsi, 16 Aprel 2018 23:49
  • DonaldDrymn

    can you buy cialis in dubai
    cheapest viagra
    cialis forum where to buy
    cheap viagra
    pink cialis pills
    cheap cialis
    viagra and cialis for sale
    cheapest cialis
    how to use cialis pills

    DonaldDrymn Çərşənbə axşamı, 17 Aprel 2018 00:37
  • Jaimesuelm

    buy cialis edmonton
    cheap viagra
    buy cialis legally canada
    cheap viagra
    safe order cialis canada
    cheap cialis
    buy cialis australia
    cheap cialis
    how to buy cialis online uk

    Jaimesuelm Çərşənbə axşamı, 17 Aprel 2018 01:38
  • DonaldDrymn

    order cialis online no prescription canada
    cheap viagra
    cialis buy online canada
    viagra cheap
    buy cheap cialis canada
    cheapest cialis
    order cialis online safe
    cheapest cialis
    cialis online best place buy

    DonaldDrymn Çərşənbə axşamı, 17 Aprel 2018 04:28
  • ElmerZopsy

    buy brand cialis online no prescription
    cialis cheap
    cialis sale sydney
    cheap cialis
    cheap cialis and viagra
    viagra coupons 75 off
    cheap cialis
    viagra coupons
    best place to buy cialis online forum

    ElmerZopsy Çərşənbə axşamı, 17 Aprel 2018 08:05
  • Stuartjep

    buy levitra cialis
    viagra cheap
    can you buy cialis mexico
    viagra cheap
    cialis pills in canada
    cheap cialis
    cialis super active sale
    cheapest cialis
    buy cialis melbourne

    Stuartjep Çərşənbə axşamı, 17 Aprel 2018 08:26