AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ İLK ELEKTRON ENSİKLOPEDİYASI
04 Noy

Adları yeməklərə və əşyalara verilmiş tarixi şəxslər

Bu məqaləni qiymətləndir
(2 səs)

Adətən, restoranlarda hər hansı bir yeməyi sifariş edərkən və ya hər hansı bir tikiliyə baxanda heç ağlımızdan belə keçirmirik ki, bunlar niyə belə adlanır?

Qeyd edək ki, bir çox yeməklər və ya tikililər məşhur, tanınmış şəxsiyyətlərin şərəfinə belə adlandırılmışdır. Məsələn:

Nikotin - Jan Vilhelm Niko XVI əsrdə Portuqaliyada Fransanın səfiri olmuşdur. Səfir olduğu vaxtlar ona tapşırılan Şahzadə Marqarita de Valuaya Portuqaliya kralı Sebastyanın elçiliyini etmək missiyasını yerinə yetirə bilməsə də, digər bir şeylə məşhurlaşmışdır. Belə ki, burunotu- tənbəkini, şəxsən Yekaterina Mediçi üçün Fransaya ilk dəfə o gətirmişdir. Bu tənbəki Mediçinin çox xoşuna gəlir və bütün saray adamları bundan istifadə edirlər. Tez bir zamanda isə Paris, daha sonra isə bütün Fransa bu tənbəkidən istifadə etməyə başlayır. Elə ilk günlərdən bu tənbəkini – Nikotinia adlandırırlar. Əslində nikotin XIX əsrdə kəşf edilmiş və kimyaçılar bu maddəni Nikonun şərəfinə - nikotin adlandırmışlar. Çünki nikotin kəşf olunmamışdan çox əvvəl  J.V. Niko bu burunotu-tənbəkini bütün Fransada dəb halına salmışdı.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Karpaçço Çiy - malın döş ətindən hazırlanmış bu yemək  XV əsrdə yaşayıb yaratmış məşhur italyan rəssamı Vittori Karpaççonun şərəfinə belə adlandırılmışdır. Rəssamın çəkdiyi rəsmlər digərlərinin rəsmlərindən öz al-əlvanlığı və parlaq çalarları ilə fərqlənirdi. Neçə yüzilliklər sonra, 1950-ci ildə rəssamın rəsmlərindən ibarət Venesiyada keçirilən sərgi zamanı çox məşhur bir restoranın baş aşpazı Cüzeppe Çipriani qrafinya Amalia Nani Moçeniqo üçün malın çiy döş ətindən, pomidor, pendir və göyərti yarpaqlarından ibarət yeni bir yemək hazırlayır (aşpaz ona görə yeməyi çiy ətdən hazırlayır ki, həkimlər qrafinyaya qızartma və bişmiş ət yeməyi qadağa etmişdilər). Bu yemək rəng çalarlarına və al-əlvanlığına görə rəssamın rəsm əsərlərinə bənzəyirdi. Yemək qrafinyanın çox xoşuna gəlir, həm dadına, həm də al-əlvanlığına görə aşpaz bu yeməyə “Karpaçço” adı verir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Pizza Marqarita - 1889-cu ildə İtaliya kralı I Umberto xanımı Marqarita Savoyskaya ilə Neapolda dincələn zaman bir gün onların ağlına belə bir fikir gəlir ki, xalqın yediklərindən onlar da yesin. O zamanlar xalqın ən çox yediyi yemək pizza idi. Kral mətbəxinin aşpazı bu yeməyin bişirilməsini yaxşı bilmədiyindən şəhərin ən məşhur pizzaxanasının baş pizzaçısı Rafaelo Espozitonu kral mətbəxinə dəvət edir. Rafaelo 2 ədəd ənənəvi, 1 ədəd isə xüsusi bir pizza hazırlayır. Xüsusi hazırlanmış pizzaya pomidor, mazzarella və göyərti yarpaqları əlavə edir. Bu pizza rəng çalarlarına görə İtaliyanın bayrağını xatırladırdı. Dadına və rəng çalarlarına görə pizza kraliçanın çox xoşuna gəlir. Pizzaçı Rafaelo Espozito pizzanı kraliça üçün xüsusi olaraq hazırladığından ona “Pizza Marqarita” adını verir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mansarda - Fransua Mansar öz dövrünün ən məşhur memarlarından olmuşdur. Onun tikdiyi binalar ənənəvi olaraq, XVII əsrin dəbi olan barokko üslubunda olurdu. Amma memar hər dəfə bu tikililərə bir yenilik gətirirdi. Dam örtüyününün altında pəncərələr qoymaq ilk dəfə onun ağlına gəlmiş və bunu ilk dəfə tikintilərdə o, tətbiq etmişdir. Beləliklə də, çardaqlar yaşayış sahələrinə çevrilmişdir. Amma bu cür yaşayış sahələri tam mərtəbə olmadığından vergi verilmirdi və bu da sakinlər üçün əlverişli idi. Bu cür çardaqlar o zamandan indiyədək “Mansarda” adlandırılmışdı.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

“Heminquey” şampan şərabı - Ernest Heminqueyin alkoqol həvəskarı olması çoxlarına məlumdur. Heminquey harada olmuşsa, orada Ernesto Atanın öz sevimli barı və ya restoranı olmuşdur. Onun müxtəlif yerlərdə, müxtəlif cür kokteyllər içməsinə baxmayaraq, öz içki reseptləri də olurdu. Ernestin hazırladığı şampan şərabının tərkibində absent vardı. O, bu içkini “günorta çağı ölüm” adlandırmışdır. Heminquey bu şampan şərabını icad edərkən əsas məqsədi şərabın köpüklənməsini və oynaqlığını qoruyub saxlamaq idi və buna da lazımınca nail olmuşdu. “Hemiinquey şampanı”ndan əlavə Ernestin bir neçə daha içki resepti də vardır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Azens.az / Jalə Orucova

Oxu 32816 dəfə

Şərh verin.

Comments.