AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ İLK ELEKTRON ENSİKLOPEDİYASI
17 Noy

Dünya ölkələrinin “diş” modası

Bu məqaləni qiymətləndir
(0 səs)

Müasir şəhər əhalisi üçün gözəl görünmənin əsaslarından biri ağappaq, parıltılı və sədəf kimi dişlərin olduğu hesab edilir.

Amma bir çox xalqlarda “diş” mədəniyyəti, diş modası Avropadakından fərqlidir.

 

 

 

 Qızıl dişlər

 Dişlərə qızıl (metal) qapaqlar (koronka) qoydurmaq dünya praktikasında çox yayılmışdır və bu praktikanın kökü çox qədimlərə gedib çıxır. Məsələn: Orta Asiya ölkələrində qızıl dişi olmayan insanlara çox az halda rast gəlmək mümkündür. Qaraçılarda isə xüsusi “vergili” insanlar dişlərinə qızıl qapaqlar taxdırardılar. Ona görə ki, onlar bu metalın sehirli gücünə inanırdılar. Bəzi xalqlarda isə dişlərdə bu qiymətli metalın olması yüksək maddi imkanın və var-dövlətin çoxluğunun göstəricisi kimi qəbul edilir.

 Qafqazda və Orta Asiyada, əsasən də, Özbəkistan, Qazaxıstan və Tacikistanda  uzun illərdən bəri qızlara toydan əvvəl qızıl dişlər qoydurmaq dəbdə idi. Belə olan halda, istər-istəməz, qız evi oğlan evinə hörmətlə yanaşmaq məcburiyyətində qalırdı. Pakistan və Əfqanıstanda isə tam əksinədir. Bu ölkələrdə qızların və qadınların dişlərinə qızıl qapaq taxdırması onların (qədim peşə sahibi olduqlarını) yüngül əxlaqlı olmasını bildirir.

 

 Əyri dişlər

 Yaponlar hər bir sahədə dünyada öndə gedən ölkələrdən biri olsa da, orada diş modası digər ölkələrdən fərqlənir. Belə ki, Yaponiyada həmişə əyri dişlər dəbdə olmuşdur. Yaponiyada İlahidən ağappaq və sədəf kimi dişlərə malik olan tez stomotoloqun yanına qaçır və dişlərinin hamısını bir-bir əydirirlər. Bu prosedur diş sahibinə 400-500 dollara başa gəlir.

 Avropada düz, ağ dişlərlə fəxr edildiyi halda, Yaponiyada həmişə əyri dişlərlə fərx etmişlər. Əsasən də, ön dişlərin əyilərək irəli çıxması (dovşan dişi kimi) yaponlar üçün bir qürurverici hal hesab edilir. Düz dişlərə malik olarlar da, ön dişlərinə əyri diş görüntüsü yaradan xüsusi keramik qapaqlar taxdırırlar ki, dişləri əyri görsənsin. Belə dişlər yapon dilində “yaeba” adlanır ki, bu da “ikili diş” mənasını daşıyır.

 Yaebadan Yaponiyada gənc qızlar və oğlanlardan başqa yaşlılarda istifadə edirlər. Bir sözlə, yaeba Yaponiyada yaponların əksəriyyəti tərəfindən istifadə olunan bir diş modasıdır.

 

 İti dişlər

 Vyetnam və Sudanın bəzi qəbilələrində iti dişlər dəb yox, qədim dini mərasim əlamətlərindəndir. Belə ki, bu qəbilələrdə hər bir kəsin dişlərinin itilənməsi məcburi bir adət halını almışdır. Diş itiləmə prosesi çox ağrılı bir prosesdir. Bu adəti heç bir keyitmə, narkozdan istifadə olunmadan xüsusi kahinlər icra edirlər.

 Yeri gəlmişkən onu da qeyd eləmək lazımdır ki, diş itiləmək adəti qədim mayalarda və hindu tayfalarında da mövcud olmuşdur. Bu qədim tayfalarda təkcə dişlər itilənmirdi, həm də dişlərə xüsusi naxışlar vurulurdu. Dişləri qiymətli daş-qaşlarla bəzəyirdilər. Bütün bunlar (rəhbər, başçı və s.) digərlərindən fərqlənmə məqsədi daşıyırdı.

 Balidə dişləri itiləməz, kəsib gödəldirlər. Bu proses də dişlərin itilənməsi qədər ağrılı bir prosesdir. Balidə 18 yaşına çatmış hər bir kəs üzərində “şər qüvvələrin qovulması” dini mərasimi  keçirilir və gənclər iki həftə ərzində hindi adətləri üzrə dualar etməlidirlər.

 Balidə hesab edilir ki, insanlardakı köpək dişləri onlarda neqativ emosiyalar yaradır və bir növ həyatlarına neqativ təsirlər göstərir. Adətə görə, insanlarda olan köpək dişləri ona görə kəsilməlidir ki, bu dişlər, əsasən şər qüvvələrə və vəhşi yırtıcı heyvanlara məxsusdur. İnsanlarda olan köpək dişlərinin ucları kəsilməli və kəsilən dişlərin qırıntıları ailə üzvlərinin həmişə dua etdikləri məbəddə torpağa basdırılmalıdır.

 Bu ənənəvi prosesin icrası zamanı dişləri kəsilən (gödəldilən) gənc qızlar və oğlanlar bayram əhval-ruhiyəsində bəzənir, başlarına yaraşıqlı örtüklər örtür, qəşəng makiyajlar edirlər. Sanki bir bayram əhval-ruhiyyəsində bu ənənənin icrası həyata keçirilir.

 

 Qara dişlər

 Qaralmış dişlər bir zamanlar Yaponiyada bir ənənə halını almışdır. Qravyuralarda geyşaların laklar vasitəsilə qaraldılmış dişləri tam aydınlığı ilə göstərilir. O zamanlar Yaponiyada dişlər lakla qaraldılırmış ki, guya qara lak dişlərdə olan dəmir azlığını tamamlayır, dişlərin möhkəmliyini və sağlamlığını təmin edir. Bu ənənə (diş qaraltmaq) Yaponiya aristokratları arasında XVII əsrin sonunadək mövcud olmuşdur. Sonralar isə bu ənənə “ərli qadın” və “sədaqətli ər” mənasında assosiasiya olunmuşdur. Yəni – dişlərini yalnız ərli qadınlar və sədaqətli ərlər qaralda bilərdilər.

 Dişlərin qaraldılması ənənəsi hal-hazırda Hindistanda yaşayan hucaratta xalqı nümayandələrində, Nigeriyada,Mərakeşdə, Vyetnamın bəzi icmalarında, Sumatrada və Çinin cənubunda yaşayan akxa xalqı numayəndələrində hələ də qalmaqdadır. Yava adasının daimi sakinləri arasında isə diş qaraltmaq adəti, XIX əsrdə Yaponiyada olduğu kimi ərli qadınlara məxsusdur.

 

Dişlərin yoxluğu

 Cənubi Afrika Respublikasında (CAR) ön dişlərin yoxluğu kimi qeyri-adi bir ənənə haqqında müxtəlif versiyalar mövcuddur. Bir versiyaya görə, CAR-da ön dişlərin yoxluğu  bir növ seksual üstünlük kimi qəbul edilir, digər versiyaya görə, ön dişlərin olmaması vitaminsizlikdən irəli gəlir. Başqa bir versiyaya görə, Keyptaunda (CAR- paytaxtı) ön dişlərini çıxarmış balıqçılar çox olub və bir-birini uzaqdan çağırarkən möhkəm fit çala bilmələrinə köməklik edir.

 Ön dişlərin çıxarılması adəti Keyptaunda(CAR) geniş vüsət almış və bu – “passion gap”  adlanır. Hərfi mənası isə “ehtiras qapısı” deməkdir. Yerli əhali bunu yuxarı üst dişlərin olmaması bir növ onlar üçün mədəniyyət meyarı hesab edirlər. Artıq 70 ildən çoxdur ki, CAR-da yerli əhali stomotoloqların yanına gələrək yuxarı ön dişlərinin çıxarılmasını xahiş edirlər.

 

AzEns.AZ

 

Oxu 1762 dəfə

Şərh verin.

Comments.

  • Andrewlok

    cialis for sale in nz
    cheapest viagra
    should buy cialis online
    cheap viagra
    cialis sale usa
    cheapest cialis
    cialis cheap generic
    cheapest cialis
    generic cialis discount

    Andrewlok Bazar, 15 Aprel 2018 22:13
  • RobertKar

    buy cialis from europe
    cheap viagra
    buy cialis online pharmacy
    cheapest viagra
    cialis sale toronto
    cheap cialis
    cialis buy cheap
    cheap cialis
    cialis generique discount

    RobertKar Bazar ertəsi, 16 Aprel 2018 04:40
  • AndrewMuh

    cialis wholesale canada
    cialis cheap
    order cialis no prescription canada
    cheap cialis
    where to buy cialis in uk
    viagra coupons 75 off
    splitting cialis pills
    viagra coupons 75 off
    cialis buy france

    AndrewMuh Bazar ertəsi, 16 Aprel 2018 04:46
  • Thomasomire

    cialis for sale in us
    cheap cialis
    cheapest cialis australia
    cheapest cialis
    can you buy cialis in hong kong
    viagra coupon
    buy real cialis uk
    viagra coupon
    how to buy cialis

    Thomasomire Bazar ertəsi, 16 Aprel 2018 06:38
  • RobertForgo

    buy cialis online canadian pharmacy
    cheapest viagra
    order cialis online pharmacy
    cheapest viagra
    cialis average wholesale price
    cheap cialis
    buy cialis with no prescription
    cialis cheap
    buy cialis in usa

    RobertForgo Bazar ertəsi, 16 Aprel 2018 11:43
  • ElmerZopsy

    buy cialis online no prescription usa
    cheap cialis
    cialis buy no prescription
    cheap cialis
    cialis cheap buy
    viagra coupons
    do you need a prescription to buy cialis
    viagra coupons
    buy cialis walmart

    ElmerZopsy Çərşənbə axşamı, 17 Aprel 2018 00:31
  • DonaldDrymn

    cheap daily cialis
    viagra cheap
    cheap cialis one day
    cheapest viagra
    best place buy generic cialis online
    cheapest cialis
    buy cialis ebay
    cialis cheap
    cheapest cialis new zealand

    DonaldDrymn Çərşənbə axşamı, 17 Aprel 2018 03:35
  • RobertUnage

    cheap cialis in the uk
    cheap cialis
    cheapest cialis usa
    cheap cialis
    cialis for sale in canada
    viagra coupon
    cialis sales history
    viagra coupon
    the cheapest generic cialis

    RobertUnage Çərşənbə axşamı, 17 Aprel 2018 10:12
  • Stuartjep

    cheapest place to buy generic cialis
    cheapest viagra
    cheapest generic viagra and cialis
    cheapest viagra
    cialis liquid for sale
    cheapest cialis
    best place buy generic cialis
    cheap cialis
    cheap cialis super active

    Stuartjep Çərşənbə axşamı, 17 Aprel 2018 10:29
  • Lesleysef

    cheap cialis in the uk
    cheap cialis
    cialis buy now
    cialis cheap
    buy cialis online from uk
    viagra coupons 75 off
    popular pills online compra cialis italy
    viagra coupon
    real cialis for sale

    Lesleysef Çərşənbə axşamı, 17 Aprel 2018 12:45