AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ İLK ELEKTRON ENSİKLOPEDİYASI
17 Noy

Dünya ölkələrinin “diş” modası

Bu məqaləni qiymətləndir
(0 səs)

Müasir şəhər əhalisi üçün gözəl görünmənin əsaslarından biri ağappaq, parıltılı və sədəf kimi dişlərin olduğu hesab edilir.

Amma bir çox xalqlarda “diş” mədəniyyəti, diş modası Avropadakından fərqlidir.

 

 

 

 Qızıl dişlər

 Dişlərə qızıl (metal) qapaqlar (koronka) qoydurmaq dünya praktikasında çox yayılmışdır və bu praktikanın kökü çox qədimlərə gedib çıxır. Məsələn: Orta Asiya ölkələrində qızıl dişi olmayan insanlara çox az halda rast gəlmək mümkündür. Qaraçılarda isə xüsusi “vergili” insanlar dişlərinə qızıl qapaqlar taxdırardılar. Ona görə ki, onlar bu metalın sehirli gücünə inanırdılar. Bəzi xalqlarda isə dişlərdə bu qiymətli metalın olması yüksək maddi imkanın və var-dövlətin çoxluğunun göstəricisi kimi qəbul edilir.

 Qafqazda və Orta Asiyada, əsasən də, Özbəkistan, Qazaxıstan və Tacikistanda  uzun illərdən bəri qızlara toydan əvvəl qızıl dişlər qoydurmaq dəbdə idi. Belə olan halda, istər-istəməz, qız evi oğlan evinə hörmətlə yanaşmaq məcburiyyətində qalırdı. Pakistan və Əfqanıstanda isə tam əksinədir. Bu ölkələrdə qızların və qadınların dişlərinə qızıl qapaq taxdırması onların (qədim peşə sahibi olduqlarını) yüngül əxlaqlı olmasını bildirir.

 

 Əyri dişlər

 Yaponlar hər bir sahədə dünyada öndə gedən ölkələrdən biri olsa da, orada diş modası digər ölkələrdən fərqlənir. Belə ki, Yaponiyada həmişə əyri dişlər dəbdə olmuşdur. Yaponiyada İlahidən ağappaq və sədəf kimi dişlərə malik olan tez stomotoloqun yanına qaçır və dişlərinin hamısını bir-bir əydirirlər. Bu prosedur diş sahibinə 400-500 dollara başa gəlir.

 Avropada düz, ağ dişlərlə fəxr edildiyi halda, Yaponiyada həmişə əyri dişlərlə fərx etmişlər. Əsasən də, ön dişlərin əyilərək irəli çıxması (dovşan dişi kimi) yaponlar üçün bir qürurverici hal hesab edilir. Düz dişlərə malik olarlar da, ön dişlərinə əyri diş görüntüsü yaradan xüsusi keramik qapaqlar taxdırırlar ki, dişləri əyri görsənsin. Belə dişlər yapon dilində “yaeba” adlanır ki, bu da “ikili diş” mənasını daşıyır.

 Yaebadan Yaponiyada gənc qızlar və oğlanlardan başqa yaşlılarda istifadə edirlər. Bir sözlə, yaeba Yaponiyada yaponların əksəriyyəti tərəfindən istifadə olunan bir diş modasıdır.

 

 İti dişlər

 Vyetnam və Sudanın bəzi qəbilələrində iti dişlər dəb yox, qədim dini mərasim əlamətlərindəndir. Belə ki, bu qəbilələrdə hər bir kəsin dişlərinin itilənməsi məcburi bir adət halını almışdır. Diş itiləmə prosesi çox ağrılı bir prosesdir. Bu adəti heç bir keyitmə, narkozdan istifadə olunmadan xüsusi kahinlər icra edirlər.

 Yeri gəlmişkən onu da qeyd eləmək lazımdır ki, diş itiləmək adəti qədim mayalarda və hindu tayfalarında da mövcud olmuşdur. Bu qədim tayfalarda təkcə dişlər itilənmirdi, həm də dişlərə xüsusi naxışlar vurulurdu. Dişləri qiymətli daş-qaşlarla bəzəyirdilər. Bütün bunlar (rəhbər, başçı və s.) digərlərindən fərqlənmə məqsədi daşıyırdı.

 Balidə dişləri itiləməz, kəsib gödəldirlər. Bu proses də dişlərin itilənməsi qədər ağrılı bir prosesdir. Balidə 18 yaşına çatmış hər bir kəs üzərində “şər qüvvələrin qovulması” dini mərasimi  keçirilir və gənclər iki həftə ərzində hindi adətləri üzrə dualar etməlidirlər.

 Balidə hesab edilir ki, insanlardakı köpək dişləri onlarda neqativ emosiyalar yaradır və bir növ həyatlarına neqativ təsirlər göstərir. Adətə görə, insanlarda olan köpək dişləri ona görə kəsilməlidir ki, bu dişlər, əsasən şər qüvvələrə və vəhşi yırtıcı heyvanlara məxsusdur. İnsanlarda olan köpək dişlərinin ucları kəsilməli və kəsilən dişlərin qırıntıları ailə üzvlərinin həmişə dua etdikləri məbəddə torpağa basdırılmalıdır.

 Bu ənənəvi prosesin icrası zamanı dişləri kəsilən (gödəldilən) gənc qızlar və oğlanlar bayram əhval-ruhiyəsində bəzənir, başlarına yaraşıqlı örtüklər örtür, qəşəng makiyajlar edirlər. Sanki bir bayram əhval-ruhiyyəsində bu ənənənin icrası həyata keçirilir.

 

 Qara dişlər

 Qaralmış dişlər bir zamanlar Yaponiyada bir ənənə halını almışdır. Qravyuralarda geyşaların laklar vasitəsilə qaraldılmış dişləri tam aydınlığı ilə göstərilir. O zamanlar Yaponiyada dişlər lakla qaraldılırmış ki, guya qara lak dişlərdə olan dəmir azlığını tamamlayır, dişlərin möhkəmliyini və sağlamlığını təmin edir. Bu ənənə (diş qaraltmaq) Yaponiya aristokratları arasında XVII əsrin sonunadək mövcud olmuşdur. Sonralar isə bu ənənə “ərli qadın” və “sədaqətli ər” mənasında assosiasiya olunmuşdur. Yəni – dişlərini yalnız ərli qadınlar və sədaqətli ərlər qaralda bilərdilər.

 Dişlərin qaraldılması ənənəsi hal-hazırda Hindistanda yaşayan hucaratta xalqı nümayandələrində, Nigeriyada,Mərakeşdə, Vyetnamın bəzi icmalarında, Sumatrada və Çinin cənubunda yaşayan akxa xalqı numayəndələrində hələ də qalmaqdadır. Yava adasının daimi sakinləri arasında isə diş qaraltmaq adəti, XIX əsrdə Yaponiyada olduğu kimi ərli qadınlara məxsusdur.

 

Dişlərin yoxluğu

 Cənubi Afrika Respublikasında (CAR) ön dişlərin yoxluğu kimi qeyri-adi bir ənənə haqqında müxtəlif versiyalar mövcuddur. Bir versiyaya görə, CAR-da ön dişlərin yoxluğu  bir növ seksual üstünlük kimi qəbul edilir, digər versiyaya görə, ön dişlərin olmaması vitaminsizlikdən irəli gəlir. Başqa bir versiyaya görə, Keyptaunda (CAR- paytaxtı) ön dişlərini çıxarmış balıqçılar çox olub və bir-birini uzaqdan çağırarkən möhkəm fit çala bilmələrinə köməklik edir.

 Ön dişlərin çıxarılması adəti Keyptaunda(CAR) geniş vüsət almış və bu – “passion gap”  adlanır. Hərfi mənası isə “ehtiras qapısı” deməkdir. Yerli əhali bunu yuxarı üst dişlərin olmaması bir növ onlar üçün mədəniyyət meyarı hesab edirlər. Artıq 70 ildən çoxdur ki, CAR-da yerli əhali stomotoloqların yanına gələrək yuxarı ön dişlərinin çıxarılmasını xahiş edirlər.

 

AzEns.AZ

 

Oxu 855 dəfə

Şərh verin.

Comments.

  • KarenBop

    payday loans
    payday loans online
    payday loans no credit check
    payday loans online

    KarenBop Çərşənbə axşamı, 30 Yanvar 2018 14:18
  • LucillePhads

    biggest no deposit welcome bonus
    online casino slots
    online gambling casino
    slot game

    LucillePhads Çərşənbə axşamı, 30 Yanvar 2018 21:15
  • MaxineFet

    casino games roulette
    best online casino
    free real money casino no deposit
    play casinos

    MaxineFet Çərşənbə, 31 Yanvar 2018 02:12
  • TyroneDen

    viagra how to get best results
    viagra without prescription
    can women take sildenafil citrate 100mg
    viagra without a doctor's prescription
    viagra buy uk online
    buy generic viagra
    where can i get viagra yahoo answers
    generic viagra 100mg
    get hard without viagra

    TyroneDen Çərşənbə, 31 Yanvar 2018 13:55
  • JosephDix

    order sildenafil online uk
    viagra without doctor
    where to get viagra in hyderabad
    viagra without a doctor prescription
    is viagra now a generic drug
    buy generic viagra
    unterschied viagra marke und viagra generika
    buy generic viagra
    servizio iene viagra online

    JosephDix Çərşənbə, 31 Yanvar 2018 18:20
  • Sergiomed

    sildenafil 50mg tablets
    viagra without doctor
    lloyds chemist online viagra
    viagra without prescription
    viagra cialis online order
    generic viagra online
    order viagra online illegal
    generic viagra 100mg
    buy viagra at the chemist

    Sergiomed Çərşənbə, 31 Yanvar 2018 20:31
  • StevePlori

    viagra prescribed online legally
    viagra without a doctor's prescription
    viagra price mercury drug
    viagra without a doctor's prescription
    safe place buy viagra line
    buy generic viagra
    will generic viagra available united states
    viagra generic
    does generic viagra work women

    StevePlori Cümə axşamı, 01 Fevral 2018 01:36
  • Cindynag

    weight loss for women
    diet supplements
    weight loss medications
    slimming tablets

    Cindynag Cümə axşamı, 01 Fevral 2018 05:12
  • TysonTobre

    viagra generico necesita receta
    viagra without a doctor's prescription
    how much is 100mg of viagra
    viagra without a prescription
    date viagra available generic
    generic viagra online
    where can i get viagra
    buy generic viagra
    how do i get viagra over the counter

    TysonTobre Cümə axşamı, 01 Fevral 2018 06:58
  • Albertdom

    viagra online mastercard
    viagra without prescription
    generico de viagra femenino
    viagra without doctor
    viagra pillen kruidvat
    generic viagra
    cheapest viagra online pharmacy
    generic viagra
    buy viagra online in the usa

    Albertdom Cümə axşamı, 01 Fevral 2018 10:19