AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ İLK ELEKTRON ENSİKLOPEDİYASI
03 Okt

Dünya elmində ilkə imza atan naməlum azərbaycanlı qadın

Bu məqaləni qiymətləndir
(2 səs)

Yüzlərlə Azərbaycan övladları vardır ki, vaxtilə müəyyən səbəblərdən və ya taleyin hökmü ilə ölkələrindən didərgin düşüblər.

Tanımadığımız bir çox azərbaycanlı vardır ki, onlar qürbət ellərdə belə vətəni unutmamışlar. Belə qərib taleli insanlardan biri də Türkiyənin İzmir şəhərində Egey Universitetində işləmiş, nüvə fizikası sahəsində ilk elmlər doktoru olmuş azərbaycanlı qadın, professor Dilşad xanım Elbrus Talıb xandır.

Dilşad xanım 1916-cı ildə (bəzi mənbələrdə 1917-ci il göstərilir) may ayının 31-də Qarabağ quberniyasında Qarabağ xanlarının nəslindən olan Talıb xanın ailəsində dünyaya göz açmışdır. Dilşad xanımgilin ailəsi (anası Xeyransa xanım, bacıları Sürəyya və Qəmərlə birlikdə) 1927-ci ildə Azərbaycandakı gərgin siyasi vəziyyətdən, daha doğrusu, bəy-xan ailələrinə düşmən münasibətdən baş götürüb Türkiyəyə köçmüşdür. Beləliklə, 11 yaşında Azərbaycanı tərk edən Dilşad xanım bir daha doğma vətənə qayıda bilmir.

Onların Türkiyəyə köçməsində həmin vaxt Türkiyədə yaşayan dayısı Hüseyn Kamal Yanar bəyin köməyi olmuşdur. Kommunistlər hakimiyyət başına gəldikdən sonra ailənin başçısını- Dilşad xanımın atası Talıbxan bəyi  öldürürlər, bütün mallarını və əmlakını isə müsadirə edirlər. Bundan sonra anası Xeyrənnisa xanım, bacıları Qəmər və Sürəyya dayısı Hüseyn Camal Yanar bəy tərəfindən 1920-ci ildə Türkiyəyə gətirilərək İstanbulda yerləşdirilir.

Ailə İstanbulda məskunlaşdıqdan sonra Dilşad xanım əvvəlcə qızlar liseyində oxumuş, sonra isə İstanbul Universitetinin fizika fakültəsinə qəbul olunmuşdur. O, İstanbul Universitetini bitirdikdən sonra Egey Universitetində işləmiş, orada adi elmi işçidən professor vəzifəsinə qədər yüksəlmiş, nüvə fizikası sahəsində dərin elmi axtarışlar aparmış və bu sahədə Türkiyədə və Avropada tanınmış mütəxəssis olmuşdur.  O zaman dünyada bu sahədə elmi iş müdafiə edən ilk xanım olur. 1934-cü ildə bitirdiyi fakültənin Təcrübi Fizika İnstitutunda assistent kimi işə başlayır və 1949-cu ildə dissertasiya müdafiə edir, 5 ildən sonra dosent adını alır.

Dilşad xanım Talıb xan alman, ingilis, fransız dillərini mükəmməl bilirdi. Uzun müddət xarici ölkələrdə elmi-tədqiqat işləri ilə məşğul olmuşdur. O, 1977-ci ildə Egey Universitetindən təqaüdə çıxmış, sonra İzmirdən İstanbula gələrək ömrünün sonuna kimi Bağdad prospektindəki evində yaşamışdır. O, ailə həyatı qurmamışdır. Böyük bacısı Sürəyya xanımın oğlu Can Odoğlunu öz övladı kimi saxlamışdı.

1961-ci ildə İzmirdə Egey Universitetinin professoru olur. Elmi fəaliyyəti boyunca Dilşad xanımın 2 kitabı, 6 elmi məqaləsi çap olunub.

1979-cu ilin aprel ayının 11-də uzun sürən ağır xəstəlikdən sonra vəfat etmiş və İstanbulun Əhməd Qaraca qəbiristanlığında dayısı Hüseyn Kamal Yanar bəyin (o, da 1974-cü ildə vəfat etmişdir) qəbrinin yanında dəfn olunmuşdur.

AZENS.AZ

Oxu 3468 dəfə

Şərh verin.

Comments.

  • true religion jeans

    I simply wished to say thanks all over again. I do not know the things I might have worked on in the absence of these concepts documented by you relating to that concern. It had become a very frightful condition in my circumstances, but coming across your expert tactic you solved that took me to leap over fulfillment. Now i am happier for the information and hope you recognize what an amazing job you have been doing training the rest through your site. I am sure you have never got to know any of us.

    true religion jeans Çərşənbə, 31 May 2017 23:56
  • yeezy boost

    I needed to post you that bit of note to be able to say thanks a lot as before regarding the great basics you've contributed in this article. It's quite extremely open-handed with you to provide without restraint what exactly some people would've advertised for an e-book in making some bucks for themselves, specifically now that you could possibly have tried it if you decided. Those tricks likewise worked as a great way to be aware that other people have similar passion much like my personal own to find out many more regarding this problem. I know there are some more pleasant moments in the future for folks who looked over your blog.

    yeezy boost Cümə axşamı, 01 İyun 2017 16:32
  • roshe run

    My wife and i felt quite thrilled when Emmanuel could round up his homework using the ideas he made from your own weblog. It is now and again perplexing just to always be making a gift of instructions which usually other people have been trying to sell. Therefore we fully understand we need the website owner to appreciate for that. The illustrations you made, the easy website menu, the relationships you make it possible to engender - it's got everything powerful, and it is facilitating our son in addition to us feel that that topic is awesome, which is certainly quite mandatory. Thanks for all the pieces!

    roshe run Cümə axşamı, 01 İyun 2017 20:23
  • chrome hearts

    I simply needed to thank you very much once more. I am not sure what I would have created in the absence of the type of tips and hints shared by you over that area of interest. It previously was an absolute frightful setting for me personally, nevertheless looking at a new specialised manner you resolved that forced me to cry for delight. Now i'm happier for this work and in addition expect you realize what a great job that you are accomplishing instructing most people by way of a blog. I know that you have never met any of us.

    chrome hearts Cümə, 02 İyun 2017 21:15
  • cheap basketball shoes

    I simply wished to say thanks once again. I'm not certain the things I would've achieved in the absence of the concepts contributed by you about my subject matter. It seemed to be an absolute terrifying setting for me personally, but finding out this expert way you managed that took me to cry for happiness. I will be thankful for your service and hope that you know what a great job your are putting in instructing men and women thru a web site. Most probably you haven't come across all of us.

    cheap basketball shoes Şənbə, 03 İyun 2017 17:08
  • yeezy boost

    Thank you so much for giving everyone such a remarkable opportunity to discover important secrets from here. It is often so enjoyable plus stuffed with amusement for me and my office fellow workers to visit your site a minimum of three times a week to read through the fresh secrets you have. And lastly, we are always pleased with all the dazzling knowledge served by you. Some 4 points in this posting are really the most beneficial I've ever had.

    yeezy boost Bazar, 04 İyun 2017 01:04
  • yeezy shoes

    I and my pals were reading the good secrets found on your web blog and then instantly developed a terrible feeling I never expressed respect to the blog owner for those tips. All the people were absolutely very interested to see them and already have in fact been taking pleasure in those things. Thank you for truly being so kind and then for figuring out some extraordinary subject matter millions of individuals are really wanting to understand about. My personal sincere apologies for not expressing gratitude to sooner.

    yeezy shoes Bazar ertəsi, 05 İyun 2017 11:13
  • pandora charms

    Thank you a lot for providing individuals with an extraordinarily breathtaking opportunity to read in detail from this website. It can be very kind plus jam-packed with a lot of fun for me personally and my office mates to search your website at the least thrice every week to study the fresh issues you will have. And lastly, we're usually astounded considering the special thoughts served by you. Some 1 points in this post are in fact the finest we've had.

    pandora charms Çərşənbə axşamı, 06 İyun 2017 13:36
  • yeezy boost

    I in addition to my buddies appeared to be taking note of the great secrets and techniques located on your web page then unexpectedly I got an awful suspicion I never expressed respect to the web blog owner for those techniques. Those men were definitely totally glad to learn them and have in effect undoubtedly been taking advantage of them. Many thanks for truly being indeed considerate and for picking out this sort of fantastic subject matter most people are really eager to be informed on. My personal honest apologies for not expressing gratitude to sooner.

    yeezy boost Çərşənbə, 07 İyun 2017 04:23
  • adidas neo

    I together with my buddies came reading the nice items on your web site then all of a sudden got a horrible feeling I had not thanked the web blog owner for them. Those young men are actually for that reason excited to study all of them and have in effect pretty much been making the most of those things. Appreciation for indeed being well helpful as well as for going for such notable topics most people are really wanting to be informed on. Our own honest apologies for not saying thanks to sooner.

    adidas neo Çərşənbə, 07 İyun 2017 11:30