AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ İLK ELEKTRON ENSİKLOPEDİYASI
03 Okt

Dünya elmində ilkə imza atan naməlum azərbaycanlı qadın

Bu məqaləni qiymətləndir
(2 səs)

Yüzlərlə Azərbaycan övladları vardır ki, vaxtilə müəyyən səbəblərdən və ya taleyin hökmü ilə ölkələrindən didərgin düşüblər.

Tanımadığımız bir çox azərbaycanlı vardır ki, onlar qürbət ellərdə belə vətəni unutmamışlar. Belə qərib taleli insanlardan biri də Türkiyənin İzmir şəhərində Egey Universitetində işləmiş, nüvə fizikası sahəsində ilk elmlər doktoru olmuş azərbaycanlı qadın, professor Dilşad xanım Elbrus Talıb xandır.

Dilşad xanım 1916-cı ildə (bəzi mənbələrdə 1917-ci il göstərilir) may ayının 31-də Qarabağ quberniyasında Qarabağ xanlarının nəslindən olan Talıb xanın ailəsində dünyaya göz açmışdır. Dilşad xanımgilin ailəsi (anası Xeyransa xanım, bacıları Sürəyya və Qəmərlə birlikdə) 1927-ci ildə Azərbaycandakı gərgin siyasi vəziyyətdən, daha doğrusu, bəy-xan ailələrinə düşmən münasibətdən baş götürüb Türkiyəyə köçmüşdür. Beləliklə, 11 yaşında Azərbaycanı tərk edən Dilşad xanım bir daha doğma vətənə qayıda bilmir.

Onların Türkiyəyə köçməsində həmin vaxt Türkiyədə yaşayan dayısı Hüseyn Kamal Yanar bəyin köməyi olmuşdur. Kommunistlər hakimiyyət başına gəldikdən sonra ailənin başçısını- Dilşad xanımın atası Talıbxan bəyi  öldürürlər, bütün mallarını və əmlakını isə müsadirə edirlər. Bundan sonra anası Xeyrənnisa xanım, bacıları Qəmər və Sürəyya dayısı Hüseyn Camal Yanar bəy tərəfindən 1920-ci ildə Türkiyəyə gətirilərək İstanbulda yerləşdirilir.

Ailə İstanbulda məskunlaşdıqdan sonra Dilşad xanım əvvəlcə qızlar liseyində oxumuş, sonra isə İstanbul Universitetinin fizika fakültəsinə qəbul olunmuşdur. O, İstanbul Universitetini bitirdikdən sonra Egey Universitetində işləmiş, orada adi elmi işçidən professor vəzifəsinə qədər yüksəlmiş, nüvə fizikası sahəsində dərin elmi axtarışlar aparmış və bu sahədə Türkiyədə və Avropada tanınmış mütəxəssis olmuşdur.  O zaman dünyada bu sahədə elmi iş müdafiə edən ilk xanım olur. 1934-cü ildə bitirdiyi fakültənin Təcrübi Fizika İnstitutunda assistent kimi işə başlayır və 1949-cu ildə dissertasiya müdafiə edir, 5 ildən sonra dosent adını alır.

Dilşad xanım Talıb xan alman, ingilis, fransız dillərini mükəmməl bilirdi. Uzun müddət xarici ölkələrdə elmi-tədqiqat işləri ilə məşğul olmuşdur. O, 1977-ci ildə Egey Universitetindən təqaüdə çıxmış, sonra İzmirdən İstanbula gələrək ömrünün sonuna kimi Bağdad prospektindəki evində yaşamışdır. O, ailə həyatı qurmamışdır. Böyük bacısı Sürəyya xanımın oğlu Can Odoğlunu öz övladı kimi saxlamışdı.

1961-ci ildə İzmirdə Egey Universitetinin professoru olur. Elmi fəaliyyəti boyunca Dilşad xanımın 2 kitabı, 6 elmi məqaləsi çap olunub.

1979-cu ilin aprel ayının 11-də uzun sürən ağır xəstəlikdən sonra vəfat etmiş və İstanbulun Əhməd Qaraca qəbiristanlığında dayısı Hüseyn Kamal Yanar bəyin (o, da 1974-cü ildə vəfat etmişdir) qəbrinin yanında dəfn olunmuşdur.

AZENS.AZ

Oxu 5397 dəfə

Şərh verin.

Comments.

  • 3992u82

    cialis prescription free
    order cialis
    cheap cialis pills celis pills
    order cialis

    3992u82 Çərşənbə axşamı, 19 Dekabr 2017 07:21
  • vit9hy

    canadian pharmacy online for viagra generic viagra from mexico
    generic cialis from canada medication without prescription
    canadian overnight pharmacy

    vit9hy Çərşənbə, 20 Dekabr 2017 00:40
  • 638sir

    canada drugs prescription canada meds viagra
    buying from viagra canada viagra without prescription
    44-466 green pill

    638sir Çərşənbə, 20 Dekabr 2017 20:28
  • Charlesanale

    viagra without a doctor prescription usa viagra without prescription
    no prescription viagra viagra online without a prescription
    prescription without a doctor's prescription - http://viagrawithoutdoc.us/

    Charlesanale Bazar, 24 Dekabr 2017 08:31
  • Charlesanale

    viagra online without a prescription prescription without a doctor's prescription
    non prescription viagra do you need a prescription for viagra
    pharmacy without dr prescriptions - http://viagrawithoutdoc.us/

    Charlesanale Bazar, 24 Dekabr 2017 13:40
  • Charlesanale

    viagra without a doctor prescription usa viagra without prescription
    no prescription viagra viagra online without a prescription
    prescription without a doctor's prescription - http://viagrawithoutdoc.us/

    Charlesanale Bazar, 24 Dekabr 2017 18:29
  • AgustinEreds

    mattress store in anchorage best mattress reviews for 2016
    mattress sizes compared mattresses 2016 reviews

    sealy posturepedic mattress reviews 2016 best baby mattresses 2017
    best mattress for the money 2017 futon mattresses ocala florida

    AgustinEreds Bazar ertəsi, 25 Dekabr 2017 03:34
  • AgustinEreds

    3 memory foam mattress topper reviews mattress firm reviews google carle place
    mattress sales in my area fort wayne in twin size mattresses prices

    twin size mattress measurements twin size mattress measurements
    mattress sizes and measurements best mattresses 2015 consumer reports

    AgustinEreds Bazar ertəsi, 25 Dekabr 2017 03:44
  • AgustinEreds

    best mattresses for bad backs 2015 serta memory foam mattress topper reviews
    foam mattresses mail order any good safest crib mattresses 2015

    buy mattresses in ypsilanti michigan mattress toppers memory foam reviews
    the best mattress 2016 mattresses atlanta ga

    AgustinEreds Bazar ertəsi, 25 Dekabr 2017 06:14
  • CrystalCok

    best price on auto insurance how to get cheaper car insurance car insurance speeding ticket aaa insurance auto local car insurance

    CrystalCok Çərşənbə axşamı, 26 Dekabr 2017 11:43