AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ İLK ELEKTRON ENSİKLOPEDİYASI
29 May

Fəhlə səndə, özünü bir insanmı sanırsan?

Bu məqaləni qiymətləndir
(0 səs)

Mirzə Ələkbər Məşədi Zeynalabdin oğlu Tahirzadə (1862–1911) – dünya ədəbiyyatının misilsiz satirik şairləri panteonunun ön cərgələrində özünəməxsus yeri olan dahi Azərbaycan şairi, mütəfəkkir, ictimai xadim.

Ələkbər Zeynalabdin oğlu Tahirzadə (Sabir) 30 may 1862-ci ildə Şamaxıda anadan olmuşdur. İlk təhsilini 1870-ci ildə mollaxanada almış, sonra isə 1874-cü ildə Bakı quberniya məclisinin Şamaxıdakı ruhani məktəbində – maarifpərvər şair Seyid Əzim Şirvaninin yeni üsullu məktəbində oxumuşdur. İlk şeirlərini mollaxanada və S.Ə.Şirvaninin məktəbində təhsil aldığı zaman qələmə almış, Sədi Şirazinin yaradıcılığından tərcümələr etmişdir.

Atasının baqqal dükanında ticarətə yox, şeirə meyl etdiyi üçün cəzalanır; Məşədi Zeynalabdin Ələkbərin daim qoynunda gəzdirdiyi şeir dəftərçəsini cırır. Atasından da inadkar olan Ələkbər fürsət düşən kimi bir gün Xorasana gedən karvanla şəhərdən çıxır, lakin Məşədi Zeynalabdin xəbər tutaraq oğlunu geri qaytara bilir.

Sabir atasının verdiyi əzab-əziyyətdən xilas olmaq üçün 1885-ci ildə ziyarət adı ilə səyahətə çıxıb, Orta Asiyaya, oradan da İrana gedir. O, Səbzivar, Nişapur, Səmərqənd, Buxara, Xorasan və başqa şəhərləri gəzir. Xorasanda tüğyan edən vəba onun Şamaxıya qayıtmasına səbəb olmuş, az sonra Kərbəlaya səfər etmişdir.

İlk səfərindən qayıtdıqdan sonra, 1887-ci ildə qohumlarından olan Büllurnisə ilə ailə həyatı qurmuşdur. Bu evlilikdən səkkiz qızı və bir oğlu – Məmmədsəlim dünyaya gəlmişdir.

1902-ci il yanvarın 31-də baş vermiş Şamaxı zəlzələsi zamanı M.Ə.Sabirin evi dağılır. O, nəinki öz ailəsinə, başsız qalmış qonum-qonşuya, qohum-əqrəbaya da yardım edir, kimsəsiz insanlara əlindən gələn köməyi göstərir, bu fəlakəti “Üç yüz on doqquz idi bəd həzar” misrası ilə başlayan mənzuməsində əks etdirir.

“Şərqi-Rus” qəzetinin nəşri ilə bağlı bu mənzum təbrik M.Ə.Sabirin ilk mətbu əsəridir. Qəzetdə şeirdən əvvəl redaksiyanın belə bir qeydi vardır:“Şamaxılı Əli Əzimov bəradərimizin idarəmizə göndərdiyi xeyirxahanə məktubunun ləffindəki “Sabir” təxəllüslü bir şairin kəlamıdır”.Ədəbi mühitdə “Sabir” təxəllüsü ilə tanınan şair bütün yaradıcılığı boyu ictimai-siyasi mühitlə bağlı olaraq Hophop, Ağlar-güləyən, Əbunəsr Şeybani, Qoca əmi, Boynu buruq, Fazil, Din dirəyi, Boynu yoğun, Tükəzban cici, Qoca iranlı, Yarıkönül, Sevdayi kimi gizli imzalardan istifadə etməli olmuşdur.

Sabir 1908-ci il aprelin 11-də Bakı quberniya ruhani idarəsində imtahan verir və həmin il mayın 7-də Tiflisə gedib Qafqaz Şeyxül-İslamı İdarəsinin verdiyi şəhadətnaməni alır. Beləliklə, rəsmi şəkildə müəllimlik hüququ qazanır. 1908-ci ilin sentyabrında “ Ümmid” məktəbini açır. “Ümmid “ məktəbinin açılmasında M.Ə.Sabirə yaxın dostları və cəmiyyət içərisində xüsusi nüfuz sahibi olan Əbdülxalıq Əfəndi yaxından köməklik edirlər. M.Ə.Sabir yeni açdığı məktəbi müəllim Hacıbala Zamanovla birgə idarə edirdi.

1909-cu ilin yayında “Ümmid” məktəbi bağlanır və şair 1910-cu ilin əvvəllərində Bakıya işləməyə gəlir. Balaxanıda fars dilli və şəriət müəllimi kimi çalışır.

1910-cu ildə qara ciyər xəstəliyinə tutulan şair Şamaxıya qayıtmalı olur. 1911-ci ilin may ayında müalicə üçün Tiflisə gedən şairi C.Məmmədquluzadə və xanımı Həmidə xanım evlərində saxlayır, ona sonsuz diqqət və qayğı göstərirlər. 1911-ci ilin may ayında həkimlər cərrahiyyə əməliyyatının vacibliyini bildirsələr də, M.Ə.Sabir buna razılıq vermir və yenidən Şamaxıya dönür.

“Molla Nəsrəddin” jurnalı 1911-ci il 14-cü sayında xəstə şairə maddi yardım etməyə çağıran bir elan dərc edir. Bu elandan sonra Rusiyanın və Şərqin bir çox şəhərlərindən onlarla oxucu böyük xalq şairinə məhəbbət və hörmət əlaməti olaraq “Molla Nəsrəddin”in ünvanına ianə göndərirlər. 1911-ci il 8 iyulda təkrar Bakıya gələn şair cərrahi müdaxiləyə razılıq versə də, həkimlər artıq vəziyyətin ağırlığını nəzərə alaraq gec olduğunu bildirirlər. Mirzə Ələkbər Sabir vətəni Şamaxıya qayıdır. 1911-ci il iyulun 12-də, həyatının və yaradıcılığının ən parlaq bir vaxtında Sabir vəfat edir, Şamaxıda “Yeddi günbəz” qəbiristanlığında dəfn olunur.

Məsləkdaşı, yaxın dostu Abbas Səhhət 19 iyul 1911-ci il tarixində “Məlumat” qəzetinin 16-cı sayında “Qara xəbər” məqaləsi ilə çıxış edir. O, sözügedən məqaləsində vətəndaş-ziyalı kimi M.Ə.Sabirin Azərbaycan, azərbaycanlılar üçün necə bir əvəzolunmaz tarixi şəxsiyyət olduğunu özünəməxsus bir formada təqdim edir: “Yalnız bir istəkli rəfiq, mehriban dost itirdiyimdən bu qədər mütəəssir deyiləm. Bir böyük millət bir qiymətli şair itirdiyindən kədərim bilmüzaəfdir. Sabirin vəfatı millət üçün bir ziyani-əbədidir, bir zərbeyi-fəlakətdir ki, onun ağuşunu millət öz vücudunda hələ sonralar dərk edəcəkdir”.

Sabirin xatirəsinə hörmət əlaməti olaraq, vəfatından bir il sonra, 1912-ci ildə arvadı Büllurnisə xanım, dostları Abbas Səhhət və M.Mahmudbəyovun səyi ilə onun şerləri “Hophopnamə” adı ilə çap olundu. İki il sonra xalqın ianəsilə “Hophopnamə”nin ikinci, daha mükəmməl nəşri buraxıldı.

M.Ə.Sabir ömrünü vətənin, millətin rifahı, azadlığı, inkişafı yolunda məşələ çevirdi və hələ sağlığında ikən ümumxalq məhəbbəti qazanaraq onun qəlbində özünə əbədi yuva qurdu. Azərbaycanda qələm sahiblərindən ilk dəfə olaraq M.Ə.Sabirə heykəl qoyulmuşdur.

AzEns.AZ

Oxu 4944 dəfə

Şərh verin.

Comments.

  • generic cialis buy

    caverta cheap cialis generic viagra
    where to order cialis
    cheap cialis and viagra
    cialis forum where to buy
    where to buy cheap cialis online

    generic cialis buy Bazar ertəsi, 17 İyul 2017 16:27
  • legal to buy viagra

    cheap viagra kamagra
    how much mg viagra
    can you buy viagra over counter northern ireland
    erfahrung mit viagra online bestellen
    existe el viagra generico

    legal to buy viagra Bazar ertəsi, 17 İyul 2017 23:45
  • buy viagra at asda

    cheap quick viagra
    uk generic viagra online
    viagra ayurvedic tablets
    100 mg viagra safe
    comment utiliser viagra 100mg

    buy viagra at asda Çərşənbə axşamı, 18 İyul 2017 01:34
  • can i buy viagra from walgreens

    viagra cialis levitra comparison price
    buy generic viagra china
    100mg viagra vs. 20 mg cialis
    how does one get viagra
    wholesale viagra buyer

    can i buy viagra from walgreens Çərşənbə axşamı, 18 İyul 2017 21:47
  • viagra 100 mg keine wirkung

    sildenafil soft 100mg
    where can buy viagra online
    sildenafil citrate 100mg in canada
    buy pink viagra uk
    cutting a 50mg viagra in half

    viagra 100 mg keine wirkung Çərşənbə axşamı, 18 İyul 2017 23:40
  • Peterprast

    pdl loans
    lones
    payday loans in san antonio
    get loan online
    personal loans tucson az
    get cash
    payday loans vancouver wa
    extended payday loans
    payday loans node
    payday loan without credit check
    credit score to get a personal loan
    payday loans com
    advance loans
    get cash loan now
    1000 payday loans
    advance cash services
    need cash fast bad credit
    pay day loans for bad credit
    unsecured personal loans poor credit
    free money loans
    payday loans hawaii
    places to get loans
    i need a personal loan not a payday loan
    america payday loan
    bad credit payday loans

    Peterprast Cümə axşamı, 20 İyul 2017 01:08
  • lowest price for cialis 20 mg

    order cialis us
    cialis tab 5mg
    buy cialis melbourne
    cialis 60 mg
    discount brand cialis

    lowest price for cialis 20 mg Cümə, 21 İyul 2017 00:10
  • generic cialis 40 mg

    ordering cialis online legal
    cialis 60 mg prices
    order liquid cialis
    cialis 60 mg
    order cialis mail

    generic cialis 40 mg Cümə, 21 İyul 2017 08:46
  • JosephCig

    holiday loans for bad credit
    payday loans san antonio
    payday loans lawrence ks
    bad credit loans no guarantor
    personal loans hawaii
    legit online loans
    private lenders
    payday loan denver
    loans in san antonio
    loans up to 1000
    money in minutes loan
    second chance payday loans
    parent loans
    check cash advance
    direct personal loans
    payday loans in maine
    short term loans no fees
    i need money desperately
    payday loans in az
    loan provider
    payday loans in 15 minutes
    bad credit no money down
    fast unsecured loans
    personal loans in houston tx
    cash register supplies

    JosephCig Cümə, 21 İyul 2017 21:51
  • JosephCig

    1 hour cash advance
    cash advance canton ohio
    personal loan credit score
    missouri payday loan
    payday loans gainesville fl
    check cashing payday loans
    online pay loans
    personal loans in charlotte nc
    i need free money today
    how to make quick cash in a day
    need a payday loan today
    quick decision loans
    fast payday
    online loan reviews
    payday loans lawrence ks
    loan 1000
    texas payday loans online
    checking to cash
    money to loan
    payday loans shreveport
    online bank account for bad credit
    free loans
    bad credit personal loans pa
    loan interest rates
    secure payday loans online

    JosephCig Cümə, 21 İyul 2017 22:26