AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ İLK ELEKTRON ENSİKLOPEDİYASI
19 Avq

Azərbaycanın İlk Şeyxülislamı - Ağa Əlizadə

Bu məqaləni qiymətləndir
(0 səs)

Ağa Əlizadə 1871-ci ilin oktyabr ayında Bakının Pirşağı qəsəbəsində dini xadim ailəsində dünyaya göz açmışdır.

Pirşağıda böyük hörmətə malik olan atası Hacı Cavad uşaqlarının yaxşı təhsil alması üçün Bakıya gəlmək qərarına gəlir.

 Ağa Əlizadə (əsl adı, Zeynal Abdin olmuşdur) ilk təhsilini İçərişəhərdə Qüdsi mədrəsəsində almış, Mədrəsəni müvəffəqiyyətlə bitirdikdən sonra təhsilini müqəddəs Əl-Nəcəf şəhərində davam etdirmişdir.

 1896-cı ildə 25 yaşlı Ağa Əlizadə Əl-Nəcəf şəhərində Dini Universiteti uğurla başa vurub, axund dini rütbəsi aldıqdan sonra vətənə qayıdır və ömrünün son gününədək burada çalışır.

 Axund Ağa Əlizadə 1903-cü ildən ömrünün son günlərinə qədər Təzəpir məscidində islam dininin təbliği ilə məşğul olmuşdur.

 28 may 1918-ci ildə Tiflisdə Azərbaycanın Milli Soveti ölkənin azadlığını elan edir. Fətəli Xan Xoyskinin rəhbərliyi ilə Milli Hökumət formalaşır və Zaqafqaziya Müsəlmanları Dini İdarəsinin (ZMDİ) Gəncəyə köçürülməsi qərarı verilir. Həmin ilin iyun ayının ortalarında Təzəpir məscidinin axundu Ağa Əlizadə Bakı şəhərinin qazısı, Zaqafqaziya Müsəlmanları Dini İdarəsinin sədri və Şeyxülislamı seçilir. Beləliklə də Ağa Əlizadənin dini-elmi fəaliyyəti üçün böyük imkanlar yaranır.

 Şeyxülislam Axund Ağa Əlizadə öz dövrünün ən hörmətli və sayılan şəxslərindən olmuşdur. O, tək Azərbaycanda deyil, dünyanın bir çox yaxın və uzaq məmləkətlərində də humanist-dindar bir şəxsiyyət kimi tanınırdı. O, dünyanın bir çox ölkələrində keçirilən konferensiyalarda iştirak etmiş və özünün dərin dini-nəzəri məruzələri ilə hamının diqqətini cəlb etmiş, çoxlarını heyran qoymuşdur.

 Şeyxülislam Axund Ağa Əlizadənin özünəməxsus xüsusiyyətlərindən biri də riyaziyyat, təbiətşünaslıq, tarix, ədəbiyyata da böyük maraq göstərməsi idi. Bundan başqa o, Azərbaycanda və Cənubi Qafqazda baş vermiş siyasi hadisələri real qiymətləndirməyi çox məharətlə bacarırdı.

 Bir sözlə desək, Azərbaycan Demokratik Respublikasının və Zaqafqaziya Müsəlmanları Dini İdarəsinin ilk sədri və Şeyxülislamı (1918-1920) olmuş Axund Ağa Əlizadə o dövrün ən görkəmli simalarından idi. 1954-cü ilin dekabrında, 84 yaşında Bakıda vəfat etmişdir.

 AzEns.AZ

Oxu 5371 dəfə

Şərh verin.

Comments.