AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ İLK ELEKTRON ENSİKLOPEDİYASI
10 Dek

"Böyük İpək Yolu"nun tarixi

Bu məqaləni qiymətləndir
(1 Səs)

Qədim Dünyanın həyata keçirdiyi ən nəzərə çarpan işlərdən biri Şərqlə Qərbi birləşdirən “İpək yolu” olmuşdur.

Antik tarixçi Herodot hələ eramızdan əvvəl 430-cu ildə Aralıq dənizinin şərqindən başlayaraq Ural və Sibirdən keçməklə Çini birləşdirən ticarət yolu haqqında qeydlər etmişdir. Hətta Herodot, hələ o dövrlərdə bu ticarət yolunun 1000-dən çox yaşı olduğunu da qeyd etmişdir. Həmin dövrləri tək tarixi yazılar deyil, həm də arxeoloji tapıntılar təsdiqləyir. Belə ki, arxeoloji qazıntılar zamanı Uralda tapılan Çində düzəldilmiş nefrit halqalar, tunc balta və bıçaqlar da buna bir sübutdur. Bu əşyaların düzəlmə tarixi e.ə. 1600-1027-ci illərə təsadüf edir.

 Alman professoru  Q.V. Hansiq Böyük İpək Yolunun tarixi ilə uzun müddət məşğul olmuşdur. O, yazmışdır ki, Böyük İpək Yolu ilə Şərqdən Qərbə gələn tacirlər geri qayıdarkən, yəni Qərbdən Şərqə at qoşqusu ləvazimatları və Cəng (hərbi) arabalar gətirirdilər. Belə bir maraqlı detalı nəzərinizə çatdırmaq istərdik: həmin o dövrlərdə Çində düzəldilən at qoşqusu ləvazimatları vaxtı ilə Yunanıstanda düzəldilən at qoşqusu ləvazimatlarının tam eynisi kimi olurdu, hətta naxışları belə.

 Böyük İpək Yolu vasitəsilə Şərqdən Qərbə müxtəlif mallar gətirildiyi kimi, Qərbdən də Şərq, əsasən də Çinə - yun, çaxır (şərablar) və şüşə həmin bu yolla gətirilirdi. Şərqdən Qərbə, əsasən - farfor, ipək, kağız, tunc və nefritdən düzəldilmiş əşyalar, daha sonralar isə barıt gətirilirdi. Bu böyük ticarət yolu eramızdan 2000 il əvvəllərdən başlamış, eramızın 900-cü illərinədək fəaliyyətdə olmuşdur.

 Nə qədim yunanlar o zamanlar Çinə getmiş, nə də ki, qədim çinlilər Aralıq dənizi sahillərinə gəlib çıxmışlar. Elə o zamanlarda da mallar dünyanın istənilən nöqtəsinə tacirlərin qurduqları ticarət şəbəkələri vasitəsilə ötürülürdü. Bu ticarət yolunun Şimal hissəsini o zamanlar skiflər idarə edirdilər. Altayda tapılmış qədim qəbirlərdə həm Çinə məxsus, həm də Yunanıstanda düzəldilmiş müxtəlif məişət əşyaları aşkarlanmışdır. Sirli, müəmmalı skiflər Şərq və Qərb (Avropa – Asiya) arasındakı ticarət əlaqələrinin aktiv iştirakçısı olmaqla bərabər, həm də misirlilərə, assuriyalılara, hətta Makedoniyalı İsgərdərə belə muzdlu əsgər və tərcüməçi qismində qulluq etmişlər. Qədim yunan tarixində Afinada polis işçilərinin, Aralıq dənizi sahillərində yerləşən ölkələrə gedən ticarət karvanlarının mühafizəçilərinin əksəriyyətinin skiflərdən təşkil olunduğu qeyd olunur.

 İlk öncələr bu böyük ticarət yolunun bir çox adı olmuşdur: “Lazurit yolu”, “Firuzə Yolu”, “Nefrit yolu” və hətta “Şüşə yolu”.

 Bəzi tarixçilər belə hesab edirlər ki, Avropa ilə ticarət əlaqələri yaratmaq Çin üçün tək məişət problemlərini həll etmək məqsədi daşımırdı (o zamanlar Çində məişət durumu normal idi). Bu daha çox  Qərb ekzotikasına, Qərb dəbdəbəsinə maraq məqsədi ilə edilirdi və digər bir tərəfdən də Qərbdən gətirilən mallarla ölkədə mal müxtəlifliyi, mal bolluğu da yaradılırdı.

 Çinə ticarət məqsədilə gələn qonaqların sayı həmişə çox olub. Amma bununla cəmiyyətin ən yüksək təbəqəsi maraqlanırdı. Məsələn: Hakim dairələr üçün Qərbdən atlar,  kəhrəba,  əkzotik heyvanlar (dəvəquşu, kərkədan), dərmanlar, ladanlar gətirilirdi.  Sadə xalq isə Hindistandan (Böyük İpək yolunun bir qolu da bu ölkədən keçirdi) gəlmiş buddizm ideyasını qəbul edirdi. Buddizm Çin ərazisinə eramızın ilk əsrlərində “qədəm” qoymuş, V-VI əsrlərdə isə artıq çox dərin bir kök atmış, konfusianlıqdan sonra ölkədə ikinci bir dinə çevrilmişdir.

 “Böyük İpək Yolu”  üzərindəki hər bir vadi və məbədlər ticarət mərkəzi idi. Bu yerlərdə daima qızğın alver gedirdi və həmin bu yerlər hərbi qarnizonlar tərəfindən mühafizə edilir, qorunurdu. Çinin qərb sərhəddində yerləşən Dunqanda isə ölkəyə gətirilən, ölkədən çıxarılan bütün mallar diqqətlə baxışdan keçirilir, siyahıya alınırdı və siyahı ilə yoxlanılırdı. O zamanlardan indiyədək Dunqanda çox maraqlı bir sənət qalmışdır. Belə ki, həmin dövrlərdə eramızın III əsrində Çində olmuş bir səyyah ölkə haqqında etdiyi qeydlərini özü ilə Səmərqəndə götürmək istəmişdir. Amma Dunqanda buna icazə verilməmiş, sənəd səyyahın əlindən alınaraq orada saxlanılmışdır. Həmin sənət indiyədək orada saxlanılmaqdadır.

 2014-cü ildə bu böyük yolun Xəzər dənizi ilə bərə vasitəsilə daşınması variantı modernləşdirilərək hazırlanmışdır. Bundan başqa Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə ərazisindən keçən dəmiryolu modernizasiya edilmiş və tikilib başa çatdırılmışdır. Türkiyə ərazisinə isə bu dəmiryolunun Bosfora çatdırılması işləri aparılır.

İPƏK YOLU ÖLKƏLƏRİ:

Azərbaycan, Gürcüstan və Şimali Qafqaz, İran, Qazaxıstan, Çin, Qırğızıstan, Tacikistan, Türkmənistan, Özbəkistan.

 

AzEns.AZ

 

Oxu 1874 dəfə

Şərh verin.

Comments.

  • RobertKar

    cheap cialis online no prescription
    cheap viagra
    buy cialis online london
    cheapest viagra
    buy cialis bangkok
    cheap cialis
    cialis super active sale
    cialis cheap
    buy cialis online legal

    RobertKar Bazar, 15 Aprel 2018 23:20
  • Thomasomire

    buy cialis us pharmacy
    cheap cialis
    cheap cialis in nz
    cheapest cialis
    buy cialis vancouver bc
    viagra coupons
    generic cialis cheapest price
    viagra coupons
    order cialis online pharmacy

    Thomasomire Bazar ertəsi, 16 Aprel 2018 00:11
  • RobertForgo

    buy cialis euro
    viagra cheap
    buy cialis brisbane
    cheapest viagra
    where to order cialis
    cialis cheap
    cheapest place buy cialis online
    cheap cialis
    legal buy cialis online

    RobertForgo Bazar ertəsi, 16 Aprel 2018 01:00
  • Andrewlok

    cheap cialis professional
    cheapest viagra
    cialis for sale online in canada
    cheapest viagra
    buy cialis online with a prescription
    cheapest cialis
    cialis at a discount
    cheap cialis
    cialis buy

    Andrewlok Bazar ertəsi, 16 Aprel 2018 02:39
  • AndrewMuh

    order cialis online with prescription
    cialis cheap
    buy cialis vancouver bc
    cialis cheap
    where to buy cialis online no prescription
    viagra coupon
    cialis wholesale
    viagra coupon
    cialis buy online

    AndrewMuh Bazar ertəsi, 16 Aprel 2018 12:44
  • ElmerZopsy

    viagra and cialis for sale
    cialis cheap
    cialis daily for sale
    cialis cheap
    buy cialis generic canada
    viagra coupons 75 off
    order cialis cheap
    viagra coupons
    cheap cialis professional

    ElmerZopsy Bazar ertəsi, 16 Aprel 2018 23:38
  • Stuartjep

    can you buy cialis uk
    cheapest viagra
    best place to buy cialis uk
    cheap viagra
    can you cut cialis pills
    cialis cheap
    safest place to buy cialis online
    cheap cialis
    buy cialis online for cheap

    Stuartjep Çərşənbə axşamı, 17 Aprel 2018 04:49
  • Lesleysef

    buy cialis brand online
    cialis cheap
    where to buy cheap cialis
    cheap cialis
    buy cialis dubai
    viagra coupons 75 off
    generic cialis cheap india
    viagra coupons
    order cialis online australia

    Lesleysef Çərşənbə axşamı, 17 Aprel 2018 05:49
  • DonaldDrymn

    cialis for sale cheap
    viagra cheap
    buy cialis online with no prescription
    cheapest viagra
    cialis daily use discount
    cheapest cialis
    buy cialis vietnam
    cheapest cialis
    cialis cheap prescription

    DonaldDrymn Çərşənbə axşamı, 17 Aprel 2018 08:07
  • RobertUnage

    cutting cialis pills
    cheapest cialis
    buy cialis levitra
    cialis cheap
    cialis soft tablets
    viagra coupon
    cialis for sale manila
    viagra coupons 75 off
    cialis buy nz

    RobertUnage Çərşənbə axşamı, 17 Aprel 2018 18:12