AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ İLK ELEKTRON ENSİKLOPEDİYASI
10 Dek

"Böyük İpək Yolu"nun tarixi

Bu məqaləni qiymətləndir
(1 Səs)

Qədim Dünyanın həyata keçirdiyi ən nəzərə çarpan işlərdən biri Şərqlə Qərbi birləşdirən “İpək yolu” olmuşdur.

Antik tarixçi Herodot hələ eramızdan əvvəl 430-cu ildə Aralıq dənizinin şərqindən başlayaraq Ural və Sibirdən keçməklə Çini birləşdirən ticarət yolu haqqında qeydlər etmişdir. Hətta Herodot, hələ o dövrlərdə bu ticarət yolunun 1000-dən çox yaşı olduğunu da qeyd etmişdir. Həmin dövrləri tək tarixi yazılar deyil, həm də arxeoloji tapıntılar təsdiqləyir. Belə ki, arxeoloji qazıntılar zamanı Uralda tapılan Çində düzəldilmiş nefrit halqalar, tunc balta və bıçaqlar da buna bir sübutdur. Bu əşyaların düzəlmə tarixi e.ə. 1600-1027-ci illərə təsadüf edir.

 Alman professoru  Q.V. Hansiq Böyük İpək Yolunun tarixi ilə uzun müddət məşğul olmuşdur. O, yazmışdır ki, Böyük İpək Yolu ilə Şərqdən Qərbə gələn tacirlər geri qayıdarkən, yəni Qərbdən Şərqə at qoşqusu ləvazimatları və Cəng (hərbi) arabalar gətirirdilər. Belə bir maraqlı detalı nəzərinizə çatdırmaq istərdik: həmin o dövrlərdə Çində düzəldilən at qoşqusu ləvazimatları vaxtı ilə Yunanıstanda düzəldilən at qoşqusu ləvazimatlarının tam eynisi kimi olurdu, hətta naxışları belə.

 Böyük İpək Yolu vasitəsilə Şərqdən Qərbə müxtəlif mallar gətirildiyi kimi, Qərbdən də Şərq, əsasən də Çinə - yun, çaxır (şərablar) və şüşə həmin bu yolla gətirilirdi. Şərqdən Qərbə, əsasən - farfor, ipək, kağız, tunc və nefritdən düzəldilmiş əşyalar, daha sonralar isə barıt gətirilirdi. Bu böyük ticarət yolu eramızdan 2000 il əvvəllərdən başlamış, eramızın 900-cü illərinədək fəaliyyətdə olmuşdur.

 Nə qədim yunanlar o zamanlar Çinə getmiş, nə də ki, qədim çinlilər Aralıq dənizi sahillərinə gəlib çıxmışlar. Elə o zamanlarda da mallar dünyanın istənilən nöqtəsinə tacirlərin qurduqları ticarət şəbəkələri vasitəsilə ötürülürdü. Bu ticarət yolunun Şimal hissəsini o zamanlar skiflər idarə edirdilər. Altayda tapılmış qədim qəbirlərdə həm Çinə məxsus, həm də Yunanıstanda düzəldilmiş müxtəlif məişət əşyaları aşkarlanmışdır. Sirli, müəmmalı skiflər Şərq və Qərb (Avropa – Asiya) arasındakı ticarət əlaqələrinin aktiv iştirakçısı olmaqla bərabər, həm də misirlilərə, assuriyalılara, hətta Makedoniyalı İsgərdərə belə muzdlu əsgər və tərcüməçi qismində qulluq etmişlər. Qədim yunan tarixində Afinada polis işçilərinin, Aralıq dənizi sahillərində yerləşən ölkələrə gedən ticarət karvanlarının mühafizəçilərinin əksəriyyətinin skiflərdən təşkil olunduğu qeyd olunur.

 İlk öncələr bu böyük ticarət yolunun bir çox adı olmuşdur: “Lazurit yolu”, “Firuzə Yolu”, “Nefrit yolu” və hətta “Şüşə yolu”.

 Bəzi tarixçilər belə hesab edirlər ki, Avropa ilə ticarət əlaqələri yaratmaq Çin üçün tək məişət problemlərini həll etmək məqsədi daşımırdı (o zamanlar Çində məişət durumu normal idi). Bu daha çox  Qərb ekzotikasına, Qərb dəbdəbəsinə maraq məqsədi ilə edilirdi və digər bir tərəfdən də Qərbdən gətirilən mallarla ölkədə mal müxtəlifliyi, mal bolluğu da yaradılırdı.

 Çinə ticarət məqsədilə gələn qonaqların sayı həmişə çox olub. Amma bununla cəmiyyətin ən yüksək təbəqəsi maraqlanırdı. Məsələn: Hakim dairələr üçün Qərbdən atlar,  kəhrəba,  əkzotik heyvanlar (dəvəquşu, kərkədan), dərmanlar, ladanlar gətirilirdi.  Sadə xalq isə Hindistandan (Böyük İpək yolunun bir qolu da bu ölkədən keçirdi) gəlmiş buddizm ideyasını qəbul edirdi. Buddizm Çin ərazisinə eramızın ilk əsrlərində “qədəm” qoymuş, V-VI əsrlərdə isə artıq çox dərin bir kök atmış, konfusianlıqdan sonra ölkədə ikinci bir dinə çevrilmişdir.

 “Böyük İpək Yolu”  üzərindəki hər bir vadi və məbədlər ticarət mərkəzi idi. Bu yerlərdə daima qızğın alver gedirdi və həmin bu yerlər hərbi qarnizonlar tərəfindən mühafizə edilir, qorunurdu. Çinin qərb sərhəddində yerləşən Dunqanda isə ölkəyə gətirilən, ölkədən çıxarılan bütün mallar diqqətlə baxışdan keçirilir, siyahıya alınırdı və siyahı ilə yoxlanılırdı. O zamanlardan indiyədək Dunqanda çox maraqlı bir sənət qalmışdır. Belə ki, həmin dövrlərdə eramızın III əsrində Çində olmuş bir səyyah ölkə haqqında etdiyi qeydlərini özü ilə Səmərqəndə götürmək istəmişdir. Amma Dunqanda buna icazə verilməmiş, sənəd səyyahın əlindən alınaraq orada saxlanılmışdır. Həmin sənət indiyədək orada saxlanılmaqdadır.

 2014-cü ildə bu böyük yolun Xəzər dənizi ilə bərə vasitəsilə daşınması variantı modernləşdirilərək hazırlanmışdır. Bundan başqa Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə ərazisindən keçən dəmiryolu modernizasiya edilmiş və tikilib başa çatdırılmışdır. Türkiyə ərazisinə isə bu dəmiryolunun Bosfora çatdırılması işləri aparılır.

İPƏK YOLU ÖLKƏLƏRİ:

Azərbaycan, Gürcüstan və Şimali Qafqaz, İran, Qazaxıstan, Çin, Qırğızıstan, Tacikistan, Türkmənistan, Özbəkistan.

 

AzEns.AZ

 

Oxu 589 dəfə

Şərh verin.

Comments.

  • MaxineFet

    casino games slots free heart of vegas
    casino casino
    casino games roulette
    casino online

    MaxineFet Çərşənbə axşamı, 30 Yanvar 2018 17:29
  • LucillePhads

    online casino games
    casino online for fun
    online gambling casino
    casino games real money

    LucillePhads Çərşənbə, 31 Yanvar 2018 03:34
  • TyroneDen

    vendita viagra originale online
    viagra without a doctor's prescription
    precio del viagra generico en mexico
    viagra without a prescription
    can u cut viagra pills in half
    generic viagra 100mg
    viagra tablet price
    generic viagra 100mg
    where can buy viagra in singapore

    TyroneDen Çərşənbə, 31 Yanvar 2018 11:49
  • JosephDix

    take viagra and levitra together
    viagra without a doctor prescription
    viagra buy philippines
    viagra without a doctor's prescription
    buy cheap viagra online next day delivery
    generic viagra 100mg
    order viagra overnight delivery
    generic viagra
    sildenafil citrate 25mg

    JosephDix Çərşənbə, 31 Yanvar 2018 14:10
  • StevePlori

    can i buy viagra legally
    viagra without doctor
    where to buy viagra in pakistan
    viagra without a doctor prescription
    vendita viagra generico on.line
    generic viagra online
    viagra online shopping india
    generic viagra 100mg
    buy viagra portland

    StevePlori Çərşənbə, 31 Yanvar 2018 23:01
  • TysonTobre

    buying viagra online safe
    viagra without doctor
    order viagra india online
    viagra without a doctor's prescription
    can you buy viagra las vegas
    generic viagra
    buy generic viagra professional
    generic viagra online
    what is the average price of viagra pills

    TysonTobre Cümə axşamı, 01 Fevral 2018 01:56
  • LauraVew

    diet pill
    best diet pills that work
    best diet pill available
    pills to lose weight

    LauraVew Cümə axşamı, 01 Fevral 2018 02:46
  • Cindynag

    weight loss pills for men
    green tea weight loss
    2017 best weight loss pills
    prescription weight loss pills

    Cindynag Cümə axşamı, 01 Fevral 2018 11:36
  • Albertdom

    sildenafil generico maxifort
    viagra without prescription
    buy viagra and cialis online
    viagra without doctor
    donde se puede comprar viagra
    viagra generic
    what happens when you take cialis and viagra together
    viagra generic
    think before buying viagra

    Albertdom Cümə axşamı, 01 Fevral 2018 13:34
  • OllieNitte

    cialis brand name buy online
    cialis cialis prices
    mail order cialis online
    buy cialis online
    cheap non prescription cialis
    generic cialis
    cheapest 20 mg cialis
    cialis generic
    buy black cialis online

    OllieNitte Cümə axşamı, 01 Fevral 2018 20:54